Warmte uit het riool voor duurzaam verwarmde corporatiewoningen in Amsterdam

Samen met woningcorporatie De Key onderzoekt Firan de mogelijkheden en kosten voor een warmtenet met riothermie als bron.

In het Amsterdamse Buikslotermeer worden de 8 flatgebouwen met corporatiewoningen momenteel collectief verwarmd met gasketels. Door een warmtenet aan te leggen dat wordt verwarmd door de nabijgelegen hoofd(pers)leiding van riolering, wordt het gasverbruik met zo’n 75-90% teruggebracht. Ook wordt de uitstoot van CO2 hiermee gereduceerd.

De panden uit de jaren ‘70 zijn nu matig tot slecht geïsoleerd. Om deze door het jaar heen te verwarmen, blijven gasketels beschikbaar als back-up en piekvoorziening. Op termijn worden alle 870 appartementen aan de H. Cleyndertweg gerenoveerd. Afhankelijk van de oorsprong van de gebruikte elektriciteit voor het warmtenet kan de warmtevoorziening dan zelfs helemaal emissieloos worden.

Warmtenet met riothermie als bron

Met de overtollige warmte uit nabijgelegen grote rioolleidingen wordt water in het warmtenet opgewarmd tot 15 graden. Het opgewarmde water wordt in een warmte-koude-opslag onder de grond opgeslagen tot het nodig is. Het warmtenet kan vanuit deze warmtebuffers het hele jaar een stabiele temperatuur aan warmte leveren. Warmtepompen in elk van de 8 appartementenflats zorgen ervoor dat de warmte uit de buffers wordt opgewaardeerd naar de juiste temperatuur voor de appartementen.

Duurzamer én betaalbaarder

Volgens berekeningen die uitgaan van het Total Cost of Ownership is dit warmtenet duurzamer én betaalbaarder dan alternatieve oplossingen. Daarnaast kan het project een voorbeeld zijn van omschakeling naar duurzame warmtevoorziening in de bestaande sociale woningbouw. Gemeente Amsterdam ondersteunt het project omdat het past bij de ambitie om in 2040 als gemeente aardgasvrij te zijn.

Het project in Amsterdam Buikslotermeer is een samenwerking tussen Woningcorporatie De Key, Waternet en Firan.

Infographic riothermie


Kay AntonissenProductontwikkelaarMeer over Kay


Meer weten?


Firan helpt lokale partijen met de realisatie van open en onafhankelijke energie infra.




Arnhemse wijk Elderveld-Noord, Fotograaf: Michiel Verbeek
Om 800 woningen in de Arnhemse wijk Elderveld-Noord aardgasvrij te maken heeft Firan samen met gemeente, woningcorporaties en het waterschap onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van een warmtenet. De bron van dat nieuwe warmtenet is de restwarmte van de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie.


Uitbreiding warmtenet Hengelo

Opening van het warmtebedrijf, 19-11-2017 Hengelo

In 2016 heeft gemeente Hengelo het bestaande warmtenet overgedragen aan Firan en Ennatuurlijk. Vanuit de twee organisaties Warmtenet Hengelo (een samenwerking tussen Firan en gemeente Hengelo) en Warmtebedrijf Hengelo (een samenwerking tussen Ennatuurlijk en de gemeente) wordt gewerkt aan een duurzaam en toekomstvast warmtenet met groeipotentie.

Warmtenetwerk Hengelo is verantwoordelijk voor de aanleg van het warmtenet, dat wordt gebruikt in de zuidelijke wijken van Hengelo (ruim 500 woningen) en het bedrijventerrein Twentekanaal. Diverse bedrijven, Poppodium Metropool en het ROC van Twente (25.000 gebruikers) zijn op het warmtenet aangesloten. Warmtebedrijf Hengelo zorgt voor de levering van de duurzame warmte aan klanten.

Dubbele benutting van restwarmte

Het warmtenet in Hengelo is uniek door de dubbele benutting van restwarmte. Vanuit afvalverwerkingsbedrijf Twence wordt restafval omgezet in elektriciteit, stoom en warmte. Nouryon gebruikt de duurzame stoom van Twence voor haar productieproces van zout. Aan het einde van het productieproces blijft opgewarmd koelwater van ongeveer 40°C over. Dit water wordt met de nieuw aangelegde hoofdleiding rechtstreeks geleverd aan containerterminal CTT/Bolk en het High Tech Systems Park. Op High Tech Systems Park zijn alle gevestigde bedrijven (waaronder Thales Nederland, HP Valves en PM Surface) aangesloten op het bronnet, waarmee zowel kantoren en productiehallen verwarmd en gekoeld worden. Het bronnet is behalve duurzaam ook slim. Er wordt onderling warmte en koude uitgewisseld. De restwarmte van Nouryon wordt ook ingezet voor de verwarming in Hengelo. Warmtepompen zorgen ervoor dat de temperatuur verhoogd wordt naar 70°C, waardoor het ook kan worden ingezet voor de productie van warm kraanwater.

Naast warmteleidingen wordt er ook gebruikt gemaakt van decentrale energiecentrales (DEC). Een DEC is nodig om de industriële restwarmte op te waarderen en geschikt te maken voor het verwarmen van woningen en bedrijven. Er zijn ook Hulpketels geplaatst voor back-up of in geval van pieksituaties. In Hengelo staan twee DEC’s: DEC Zuid bevindt zich in de Wethouder Kampstraat, en het architectonische DEC Noord is onlangs gebouwd op de hoek van de Laan Hart van Zuid en Langelermaatweg. Deze is sinds eind maart 2019 in werking, en wordt in juni 2019 officieel geopend.

Proeftuinen voor aardgasvrije wijken

In 2041 wil de gemeente Hengelo 5.000 woningen en 500.000 m² bedrijven en instellingen voorzien van duurzame warmte. De gemeente heeft daarom in 2008 het warmtenet aangelegd om de CO2-uitstoot en de afhankelijkheid van gas te verminderen. Verdere uitbreiding van het warmtenet staat op de planning. De Hengelose wijk Nijverheid is aangewezen als één van de proeftuinen in het Programma Aardgasvrije wijken. Voor de wijk Nijverheid wordt onderzocht of een warmtenet het passend alternatief is voor aardgas.

De uitbreiding van het warmtenet in Hengelo is een samenwerking tussen Gemeente Hengelo, Ennatuurlijk en Firan. Onderstaande video laat de bouw van de Decentrale Energie Centrale in Hengelo zien.



Andre SchiltmansSr. BusinessontwikkelaarMeer over Andre
Jan BreedveldManager Realisatie & ExploitatieMeer over Jan


Meer weten?


Heeft u concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet in uw gemeente? Wilt u weten wat wij voor u kunnen betekenen?




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.