Warmtenet in Amsterdamse wijk mede dankzij buurtbewoners

Datacenter Equinix

Medio 2021 wordt gestart met de aanleg van een warmtenet in Middenmeer Noord, een wijk in het Amsterdamse Watergraafsmeer. De Amsterdamse gemeenteraad is akkoord en investeert in de aanleg van het net. Bewoners van de Amsterdamse wijk, verenigd in de buurtcoöperatie MeerEnergie, hebben de afgelopen jaren samen met Firan de mogelijkheden van een collectief duurzaam warmtenet onderzocht.

Het nabijgelegen Datacenter Equinix (in het Sciencepark) is de lokale bron van het warmtenet. Met de restwarmte van Equinix kunnen potentieel 5000 woningen worden voorzien van verwarming en warm water. Om hinder bij de aanleg te beperken wordt de aanleg gelijktijdig uitgevoerd met de geplande renovatie van de andere infrastructuren in de wijk, zoals de waterleidingen en het riool.

Decentrale Energie Centrale (DEC)

Bij het datacenter Equinix in het Sciencepark komt warmte vrij bij het koel houden van computers. Hier blijft veel restwarmte over. In een Decentrale Energie Centrale (DEC) gaat een warmtepomp ervoor zorgen dat de restwarmte naar de juiste temperatuur wordt gebracht. Vervolgens komt de warmte terecht in de leidingen in de wijk om huishoudens van warmte te voorzien.

Verduurzaming voor particulieren

Steeds meer particulieren willen hun bestaande woning verduurzamen en minder afhankelijk zijn van gas. Daarom is de mogelijkheid onderzocht van een nieuw warmtenet in een bestaande woonwijk met particuliere eigenaren en individuele verwarmingsinstallaties. Gemeente Amsterdam gaat akkoord en investeert in de aanleg van het warmtenet omdat het past bij de ambitie om in 2040 als gemeente aardgasvrij te zijn.

Betrokken partijen bij het warmtenet in Amsterdam Middenmeer Noord zijn particulieren en woningbezitters, buurtcoöperatie MeerEnergie, Datacenter Equinix en Firan.

Onderstaande afbeelding is een schematische weergave van het warmtenet dat in Middenmeer Noord wordt gerealiseerd.


Andre SchiltmansSr. BusinessontwikkelaarMeer over Andre

Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.



Duurzame warmte in Wageningen vanuit papierfabriek

Parenco Renkum

In 2019 worden de mogelijkheden en de haalbaarheid voor een warmtenet in Wageningen en omstreken onderzocht. De gemeente Wageningen, Smurfit Kappa Parenco, de Woningstichting, Idealis, WUR, Coöperatie WOW, Stichting Wageningen Werkt Duurzaam en Firan hebben een samenwerkingsovereenkomst getekend om de mogelijkheden voor een duurzaam warmtenet te verkennen. Sinds 2014 is Firan in de regio Wageningen, Ede en Renkum actief om een open en duurzaam warmtenet te ontwikkelen, met als bron restwarmte van papierfabriek Smurfit Kappa Parenco en later een (nog te ontwikkelen) geothermiebron.

Verwarming met restwarmte

Smurfit Kappa Parenco en Firan hebben de ambitie om op korte termijn de beschikbare restwarmte van de papierfabriek te gebruiken om huizen en bedrijven te verwarmen. Zo’n warmtenet met restwarmte zorgt dat de energievraag binnen de gemeenten Wageningen, Ede en Renkum voor een aanzienlijk deel duurzaam wordt ingevuld.

Onderzoek naar geothermiebron

Door Parenco, QNQ, Vito en Firan wordt onderzocht of er een Ultradiepe Geothermiebron ontwikkeld kan worden op de locatie van Parenco. Deze bron pompt water met hoge temperaturen (180 graden) uit diepe aardlagen omhoog. Deze warmte kan Parenco vervolgens inzetten voor het maken van papier. Nadat deze warmte door Parenco is gebruikt, blijft er nog voldoende temperatuur (80-100 graden) over om woningen en gebouwen mee te verwarmen. Via een leidingtracé naar Wageningen, Ede en Renkum kan hiermee een deel van de regio worden verduurzaamd.

Waarmaken duurzaamheidsambities

Meerdere partijen in Wageningen, Ede en Renkum hebben duurzaamheidsambities om aardgasloos te worden in 2050. Gemeente Wageningen heeft zelfs uitgesproken deze ambitie al in 2030 te willen vervullen. Vanuit de rol als warmtenetbeheerder, helpt Firan de regio om deze ambities waar te maken. Door de haalbaarheid van dit concept samen verder uit te werken, hopen alle betrokken partijen dat een duurzaam en open warmtenet de uitkomst biedt om deze ambities te realiseren.

Betrokken partijen

Betrokken partijen zijn Gemeente Wageningen, De Woningstichting, Idealis, Wageningen Universiteit (WUR), Wageningen werkt Duurzaam en Coöperatie WOW. Firan werkt nauw samen met Tellus Renkum, een samenwerkingsverband tussen Smurfit Kappa Parenco en QNQ. Tellus Renkum is verantwoordelijk voor de bronexploitatie van zowel de restwarmte als de geothermiebron.

In onderstaande video wordt het concept van het Wageningse warmtenet met de restwarmte van Smurfit Kappa Parenco als energiebron uitgelegd.


Brenda SchoumansBusinessontwikkelaar

Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




De modulaire aanpak in de praktijk. Wat zijn de opgaven, voordelen en succesfactoren? Woningcorporatie KleurrijkWonen en Firan met elkaar in gesprek over modulaire warmtesystemen.




Indigoleiding transporteert duurzame warmte in Nijmegen

Nieuwe Waalbrug Nijmegen

Warmte van de Nijmeegse afvalenergiecentrale ARN wordt gebruikt voor het verwarmen van bestaande en nieuwe woningen en bedrijven in het Waalfront en de Waalsprong. De restwarmte wordt vanuit de centrale via de Indigoleiding (warmtetransportleiding) getransporteerd. Middels distributienetten (eigenaar Vattenfall) wordt de warmte in het Waalfront en de Waalsprong gedistribueerd. De Indigoleiding en distributienetten vormen samen het warmtenet.

Aansluiting op warmtenet

Eind 2019 zijn circa 6.000 gebouwde woningen aangesloten op het warmtenet. Later volgen nog te bouwen woningen. Bijzonder is dat nieuwe energiebronnen en gebruikers in de toekomst onder gelijke voorwaarden op de Indigoleiding kunnen aansluiten.

Energieneutraal Nijmegen

Het warmtenet is een belangrijke stap in de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. Het warmtenet draagt sterk bij aan de doelstelling van Nijmegen om in 2045 een energieneutrale stad te zijn.

Het warmtenet in Nijmegen is een samenwerking tussen ARN Afvalenergiecentrale B.V., Gemeente Nijmegen, Provincie Gelderland, Vattenfall en Firan.


Patrick van DurenRealisatiemanager


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.


Duurzame warmte en koude voor de Arnhemse wijk Vredenburg

Brug Arnhem

In Arnhem is gestart met een bijzonder project dat gebruik maakt van aquathermie. In eerste instantie worden in ieder geval twee kantoorgebouwen van warmte en koude uit grond- én oppervlaktewater voorzien. Later worden ook het gemeentelijk vastgoed en enkele honderden woningen in de wijken Vredenburg en Kronenburg aangesloten op deze voorziening.

Aquathermie-systeem met warmte-koude installatie

Vanuit de collectieve warmte-koude installatie (WKO) wordt via een bronnet warmte en koude naar de afnemers in de wijk getransporteerd. Met behulp van oppervlaktewater wordt de WKO-bron effectief geregenereerd.

WKO-systeem in waterwingebied

Onderzoek van Rijkswaterstaat laat zien dat warmte uit oppervlaktewater in de toekomst kan bijdragen aan de verwarming van mogelijk één miljoen woningen in Nederland. Omdat de wijk Vredenburg in het waterwingebied van waterbedrijf Vitens in Arnhem ligt, kunnen er in deze wijk geen WKO-systemen worden aangelegd. Het gemaal en de collectieve WKO liggen daarom buiten dit wingebied.

Start realisatie in 2021

Komend jaar wordt gewerkt aan het opstellen van een projectplan waarbij er ook een samenwerkingsovereenkomst getekend zal worden. Bij positief resultaat kan fase 1, de aansluiting van twee kantoorgebouwen van Vastgoedbedrijf Rijsterborgh en Rijksvastgoedbedrijf, in 2021 gestart worden. De haalbaarheid voor het leveren van warmte aan 550 woningen, fase 2, wordt momenteel nog onderzocht.

Het project is een samenwerking tussen gemeente Arnhem, energiebedrijf ENGIE, adviesbureau IF Technology en Firan. Met Vastgoedbedrijf Rijsterborgh en het Rijksvastgoedbedrijf zijn leveringsovereenkomsten getekend. Met de woningbouwcorporaties Vivare, Volkshuisvesting en Portaal wordt onderzocht of aansluiting van hun woningbezit haalbaar is. Dit initiatief wordt ondersteund door de provincie Gelderland.


Leonie SchaartSr. Businessontwikkelaar


Meer weten?


Weten hoe wij met warmte uit afval-, drink- en oppervlaktewater uw warmtevoorziening kunnen verduurzamen? Neem contact op met Firan.




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.



Papierindustrie Eerbeek gaat duurzamer om met brandstoffen en grondwater

In 2015 hebben Firan, Industriewater Eerbeek (IWE) en papierfabriek DS Smith een biogas- en proceswaterleiding aangelegd tussen het waterzuiveringsbedrijf en de papierfabriek.

Biogas volledig benut

Bij de zuivering van afvalwater van de papierfabrieken komt biogas vrij. Dit gas werd al langer omgezet in elektriciteit, maar de warmte bleef nog grotendeels onbenut. Dankzij de biogasleiding wordt het biogas nu volledig benut. De tweede leiding dient om het gezuiverde afvalwater terug te leiden van IWE naar de papierfabriek.

De papierfabrieken in Eerbeek hebben veel proceswater nodig, onttrekken daarvoor grondwater aan de omgeving en produceren veel afvalwater. Bovendien wordt er veel energie gebruikt. De Eerbeekse papierindustrie en IWE zijn steeds op zoek naar oplossingen om verdroging van de bodem tegen te gaan en minder fossiele energie te gebruiken.

Gezamenlijke investering

IWE, DS Smith en Firan, en ‘Duurzame Energienetwerken Gelderland’, investeren gezamenlijk € 2,5 miljoen. Verder wordt dit project mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Stedendriehoek en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Firan is verantwoordelijk voor de aanleg, het beheer en onderhoud van de transportleidingen.


Jan BreedveldManager Realisatie & ExploitatieMeer over Jan


Meer weten?


Wilt u weten of wij ook voor uw organisatie een duurzame verbinding kunnen realiseren?




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.


Uitbreiding warmtenet Hengelo

Opening van het warmtebedrijf, 19-11-2017 Hengelo

In 2016 heeft gemeente Hengelo het bestaande warmtenet overgedragen aan Firan en Ennatuurlijk. Vanuit de twee organisaties Warmtenet Hengelo (een samenwerking tussen Firan en gemeente Hengelo) en Warmtebedrijf Hengelo (een samenwerking tussen Ennatuurlijk en de gemeente) wordt gewerkt aan een duurzaam en toekomstvast warmtenet met groeipotentie.

Warmtenetwerk Hengelo is verantwoordelijk voor de aanleg van het warmtenet, dat wordt gebruikt in de zuidelijke wijken van Hengelo (ruim 500 woningen) en het bedrijventerrein Twentekanaal. Diverse bedrijven, Poppodium Metropool en het ROC van Twente (25.000 gebruikers) zijn op het warmtenet aangesloten. Warmtebedrijf Hengelo zorgt voor de levering van de duurzame warmte aan klanten.

Dubbele benutting van restwarmte

Het warmtenet in Hengelo is uniek door de dubbele benutting van restwarmte. Vanuit afvalverwerkingsbedrijf Twence wordt restafval omgezet in elektriciteit, stoom en warmte. Nouryon gebruikt de duurzame stoom van Twence voor haar productieproces van zout. Aan het einde van het productieproces blijft opgewarmd koelwater van ongeveer 40°C over. Dit water wordt met de nieuw aangelegde hoofdleiding rechtstreeks geleverd aan containerterminal CTT/Bolk en het High Tech Systems Park. Op High Tech Systems Park zijn alle gevestigde bedrijven (waaronder Thales Nederland, HP Valves en PM Surface) aangesloten op het bronnet, waarmee zowel kantoren en productiehallen verwarmd en gekoeld worden. Het bronnet is behalve duurzaam ook slim. Er wordt onderling warmte en koude uitgewisseld. De restwarmte van Nouryon wordt ook ingezet voor de verwarming in Hengelo. Warmtepompen zorgen ervoor dat de temperatuur verhoogd wordt naar 70°C, waardoor het ook kan worden ingezet voor de productie van warm kraanwater.

Naast warmteleidingen wordt er ook gebruikt gemaakt van decentrale energiecentrales (DEC). Een DEC is nodig om de industriële restwarmte op te waarderen en geschikt te maken voor het verwarmen van woningen en bedrijven. Er zijn ook Hulpketels geplaatst voor back-up of in geval van pieksituaties. In Hengelo staan twee DEC’s: DEC Zuid bevindt zich in de Wethouder Kampstraat, en het architectonische DEC Noord is onlangs gebouwd op de hoek van de Laan Hart van Zuid en Langelermaatweg. Deze is sinds eind maart 2019 in werking, en wordt in juni 2019 officieel geopend.

Proeftuinen voor aardgasvrije wijken

In 2041 wil de gemeente Hengelo 5.000 woningen en 500.000 m² bedrijven en instellingen voorzien van duurzame warmte. De gemeente heeft daarom in 2008 het warmtenet aangelegd om de CO2-uitstoot en de afhankelijkheid van gas te verminderen. Verdere uitbreiding van het warmtenet staat op de planning. De Hengelose wijk Nijverheid is aangewezen als één van de proeftuinen in het Programma Aardgasvrije wijken. Voor de wijk Nijverheid wordt onderzocht of een warmtenet het passend alternatief is voor aardgas.

De uitbreiding van het warmtenet in Hengelo is een samenwerking tussen Gemeente Hengelo, Ennatuurlijk en Firan. Onderstaande video laat de bouw van de Decentrale Energie Centrale in Hengelo zien.



Andre SchiltmansSr. BusinessontwikkelaarMeer over Andre
Jan BreedveldManager Realisatie & ExploitatieMeer over Jan


Meer weten?


Heeft u concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet in uw gemeente? Wilt u weten wat wij voor u kunnen betekenen?




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.




Duurzame symbiose tussen kunst en kas in Amsterdam

Hermitage Amsterdam en Hortus Botanicus Amsterdam delen sinds het najaar van 2016 duurzame warmte en koude. Bron is de warmte-koudeopslag (WKO) van de Hermitage Amsterdam voor de verwarming en koeling van de expositiezalen. De Hermitage bleek meer koeling dan warmte nodig te hebben. De overtollige warmte wordt nu naar de Hortus Botanicus getransporteerd om de kassen te verwarmen. Vervolgens gaat de koude terug naar de Hermitage. Firan was tijdens de realisatie van het project onderdeel van een gespecialiseerd bouwteam en is nu verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de leidingen en verzorgt het netbeheer.

Delen van duurzame warmte en koude

De Hortus gebruikt de geaccumuleerde bronwarmte van museum Hermitage Amsterdam voor de verwarming van de kassen en levert gekoeld water terug aan de Hermitage voor de koeling van de kunst. Wat het project mede bijzonder maakt, is de relatief grote afstand van 425 meter die overbrugd wordt tussen de Hortus en de WKO-bronnen van de Hermitage.

Financiële voordelen en minder CO2-uitstoot

In de praktijk bleek het museum meer koeling dan warmte nodig te hebben. Warmte die de Hortus Botanicus goed kan gebruiken voor de verwarming van de monumentale kassen. De WKO-bronnen van de Hermitage worden op deze manier maximaal benut. Wat beide partijen financieel voordeel oplevert én de CO2-uitstoot vermindert.

Inmiddels is het gasverbruik in de Hortus met ruim 80% gedaald ten opzichte van het gemiddelde in 2008-2015.  De energierekening valt jaarlijks lager uit: circa € 45.000. Ook de Hermitage bespaart jaarlijks ongeveer € 30.000 op de elektriciteit voor de warmtepompen.

Dankzij de warmte-uitwissel wordt er jaarlijks circa 260 ton CO2 bespaard, vergelijkbaar met de uitstoot van 38 huishoudens.


Jan BreedveldManager Realisatie & ExploitatieMeer over Jan


Meer weten


Wilt u weten of wij voor uw organisatie een duurzame verbinding kunnen realiseren?




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.


Collectief warmtenet Haarlem Schalkwijk

In de Haarlemse wijk Schalkwijk wordt een collectief open warmtenet ontwikkeld. Het streven is een open warmtenet met restwarmte van het datacentrum en een lokale geothermiebron (warmte uit diepe bodemlagen) als basis. De gemeente Haarlem, Firan en drie woningcorporaties werken samen aan een businesscase om te komen tot een collectief warmtenet voor in eerste instantie ruim 5.000 gestapelde corporatieswoningen in Schalkwijk als duurzaam en betaalbaar alternatief voor aardgas. Daartoe hebben zij op 19 april 2018 een samenwerkingsovereenkomst gesloten.

Seismisch onderzoek voor geothermie

De partijen zijn nu samen aan het onderzoeken of het warmtenetwerk rendabel te ontwikkelen is en welke bronnen warmte kunnen leveren. Diverse opties zijn mogelijk, waarbij restwarmte van een datacentrum en geothermie tot nu toe het meest concreet lijken.

Binnenkort wordt seismisch onderzoek uitgevoerd dat gaat uitwijzen hoe kansrijk de inzet van geothermie als bron is. Een uitgebreide risicokaart maakt ook deel uit van het onderzoek. Wanneer uit het seismisch onderzoek blijkt dat Schalkwijk mogelijk geschikt is, wordt een proefboring verricht.

Gezamenlijk netwerkbedrijf

De gemeente Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn. Daarnaast hebben de woningcorporaties de wens om de energielasten van de bewoners te verlagen. Met een warmtenet kunnen snel grote stappen in de goede richting worden gezet. In eerste instantie zal het gaan om de aansluiting van ruim 5.000 gestapelde corporatiewoningen. Verwacht wordt dat er in de toekomst 12.000 woningen op het warmtenet aangesloten kunnen worden. Momenteel zijn de gemeente Haarlem en Firan bezig met het opzetten van een gezamenlijk warmtenetwerkbedrijf.

Aanleg warmtenet start in 2022

Bij een positief resultaat op de onderzoeken die nu verricht worden naar de warmtebronnen en haalbaarheid van het warmtenetwerk kan in 2021 de aanleg van het warmtenet van start gaan. Vanaf 2021 kunnen de eerste gebouwen aangesloten worden op het warmtenet (fase 1).

In Meerwijk (onderdeel van Schalkwijk) wordt de riolering de komende jaren vervangen. Waar mogelijk wordt de aanleg van de warmteleidingen gecombineerd met het vervangen van het riool. Dit scheelt niet alleen kosten maar betekent vooral minder overlast door werkzaamheden voor bewoners en bezoekers van de wijk. Meer informatie over het vernieuwen van de openbare ruimte in Meerwijk (project IVORiM).

Het collectief open warmtenet in het Haarlemse Schalkwijk is een samenwerking tussen Gemeente Haarlem, Elan Wonen, Pré Wonen, Ymere en Firan. Meer weten over hoe Pré Wonen tegen de opgave van de overgang naar aardgasvrij wonen aankijkt? Lees het interview met Joost Ruissen, projectleider Pré Wonen.


Leonie SchaartSr. Businessontwikkelaar


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op met Firan.




Cable pooling vergroot de kansen om lokaal duurzaam energie te produceren. Drie nieuwe tools van Firan ondersteunen ontwikkelaars van zon- en windprojecten om de energietransitie verder te brengen.