Open warmtenet met aquathermie voor nieuwe woningen in Harderwijk

Aanleg warmtenet

Aanleg warmtenet

In de nieuwe wijk Waterfront in Harderwijk worden woningen straks verwarmd met restwarmte van de nabijgelegen rioolzuiveringsinstallatie. Het warmtenet wordt zo ontworpen dat er in de toekomst ook andere buurten in de omgeving op kunnen worden aangesloten.

Haalbaar, betrouwbaar en betaalbaar

De derde fase van het nieuwbouwproject Waterfront in Harderwijk wordt energieneutraal en aardgasvrij ontwikkeld. In een vooronderzoek heeft de gemeente verschillende duurzame warmte-opties verkend. Een warmtenet met thermische energie uit afvalwater is daarbij als meest haalbare, betrouwbare en betaalbare oplossing naar voren gekomen. Het uitgangspunt is dat het warmtenet open staat voor verschillende bronnen, bijdraagt aan een forse vermindering van de CO2-uitstoot en opschaalbaar is naar anderen gebieden.

Het warmtenet maakt gebruik van gezuiverd afvalwater van de rioolwaterzuivering van het Waterschap Vallei en Veluwe in het nabijgelegen bedrijventerrein Lorentz. Het afvalwater, met een temperatuur van 8 tot 25°C, wordt via een warmte-koude-opslagsysteem (WKO) naar de woningen getransporteerd. In de zomer levert het systeem comfortkoeling.

Open warmtenetwerk

Aan het warmtenet in Harderwijk worden in eerste instantie ruim duizend nieuwe woningen in Waterfront aangesloten. In de toekomst wordt het warmtenet mogelijk uitgebreid naar gebouwen in woon- en recreatiegebied de Kop van de Stadswerven in Waterfront, het stadhuis, en een deel van de nabijgelegen Zeebuurt.

De gemeente Harderwijk werkt momenteel de governance van het open warmtenet verder uit. De gemeente investeert in voorfinanciering van het project, en onderzoekt samenwerking met de provincie Gelderland en Firan voor het eigenaarschap en de exploitatie van het warmtenetwerk. De gemeente selecteert ook een warmteleverancier die de stadswarmte aan de bewoners gaat leveren.

Gemeentelijke klimaatdoelen

De ontwikkelaars van het vastgoed in Waterfront zijn enthousiast over het warmtenet als duurzame warmte-oplossing. De inzet van lokale restwarmte sluit ook aan bij de gemeentelijke klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. Met onder meer de routekaart De Energieke Stad en het uitvoeringsprogramma Aardgasvrij Harderwijk worden concrete stappen gezet naar een energieneutrale gemeente. Het warmtenet levert naar verwachting een vermindering van de CO2-uitstoot van 25 tot 35 procent op.

Bij het warmtenet voor Waterfront in Harderwijk zijn onder meer de gemeente Harderwijk, Waterschap Vallei en Veluwe, projectontwikkelaars Synchroon, BPD/Trebbe en Ontwikkelingscombinatie Waterfront Harderwijk VOF, en Firan betrokken.


Kay AntonissenProductontwikkelaarMeer over Kay


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




Arnhemse wijk Elderveld-Noord, Fotograaf: Michiel Verbeek
Om 800 woningen in de Arnhemse wijk Elderveld-Noord aardgasvrij te maken heeft Firan samen met gemeente, woningcorporaties en het waterschap onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van een warmtenet. De bron van dat nieuwe warmtenet is de restwarmte van de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie.
Firan, Waternet en De Key slaan de handen ineen en tekenden een samenwerkingsovereenkomst. Ze verkennen de weg naar een warmtenet in Amsterdam met warmte uit rioolwater om aan te tonen dat een groot aantal huishoudens in onze hoofdstad door gebruikmaking van deze warmte op een betaalbare manier aardgasvrij kan worden.

Slimme netoplossing voor zon en wind in Terneuzen

In de Koegorspolder nabij Terneuzen zijn plannen in de maak voor twee nieuwe zonneparken. In het gebied is al een grootschalig windmolenpark. Samen met partners onderzoekt Firan de mogelijkheden voor een slimme netaansluiting tussen de zon- en windprojecten én een directe koppeling tussen een zonnepark en een grootzakelijke verbruiker.

Zon en wind op één netaansluiting

Naast de fabriek van Yara Sluiskil in Terneuzen leveren 22 windturbines al jarenlang zo’n 44 megawatt groene stroom. In de nabijgelegen Koegorspolder ontwikkelt SolarEnergyWorks een nieuw zonnepark met een totaalvermogen van 40 megawatt. Als alternatief voor een nieuwe aansluiting op het traditionele elektriciteitsnet verkennen de betrokken partijen de toepasbaarheid van cable pooling. Een tweede zonnepark, met een opwekcapaciteit van 30 megawatt, wordt direct gekoppeld met Yara Sluiskil.

Firan is aan de slag met het ontwerp voor de oplossing met cable pooling, zodat het zon- en windpark gebruik maken van één netaansluiting. Daardoor is geen netverzwaring of nieuwe aansluiting nodig. Dat vermindert de maatschappelijke kosten en investeringen in het net. Daarnaast hebben de initiatiefnemers te maken met kortere doorlooptijden en lagere aansluitkosten.

Als specialist in infra voor nieuwe energie ondersteunt Firan SolarEnergyWorks om in de toekomst ook een directe koppeling te realiseren tussen een nieuw zonnepark en Yara Sluiskil. De zonne-energie wordt onder andere gebruikt in de waterstoffabriek van Yara. Het unieke Grid Control Platform van Firan wordt ingezet om productie en verbruik van duurzame energie te monitoren en de lokale energiestromen steeds optimaal in balans te brengen.

Blauwdruk voor slimme netten

Bijzonder aan de plannen in Terneuzen is de zoektocht naar een slimme energie-aansluiting om de opwek van zon- en windenergie te combineren met batterij-opslag en daarnaast een directe koppeling te realiseren tussen een producent en een grootzakelijke afnemer van groene stroom. Hierbij spelen naast technische uitdagingen rond bijvoorbeeld de realisatie van de decentrale netaansluiting en de optimalisatie van de energiestromen ook diverse organisatorische en juridische vraagstukken. Zo zijn bij de alternatieve aansluitingen verschillende eigenaren betrokken, waardoor de contractering ingewikkeld is. De checklist voor cable pooling van Firan ondersteunt het ontwikkelproces.

De technische, organisatorische en juridische aanpak die Firan toepast in de Koegorspolder levert naar verwachting een blauwdruk op om ook op andere locaties slim gebruik te maken van vernieuwende netaansluitingen.

De decentrale netoplossingen in de Koegorspolder bij Terneuzen zijn een samenwerking tussen SolarEnergyWorks, KGP wind, Yara Sluiskil, SemperPower, OutSmart en Firan.


Haike van de VegteBusiness ManagerMeer over Haike


Aan de slag met de infra voor nieuwe energie? Firan is er klaar voor!




Zon- en windprojecten slim gecombineerd met cable pooling. Niels Blaauwbroek van de Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) en Haike van de Vegte van Firan vertellen.
Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Zichtbaar wordt waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.

Duurzame energie voor Alkmaars sportcomplex

Fotografie Dave de Moel – Dutch Drone View

Als onderdeel van het Europese project POCITYF werkt sportcomplex De Meent in Alkmaar aan de verduurzaming van de energievoorziening. Met een slimme oplossing voor energiemanagement en -opslag levert Firan een bijdrage aan de ontwikkeling van een duurzame stad die klaar is voor de toekomst.

Voorbeeldstad voor duurzame innovatie

De deelname aan het Europese project POCITYF is een van de manieren waarop de gemeente Alkmaar invulling geeft aan de Europese klimaatdoelstellingen. Samen met de Portugese stad Evora fungeert Alkmaar binnen het project als een historische voorbeeldstad die vernieuwende duurzame oplossingen ontwikkelt en toepast. Zes andere Europese steden uit het project trekken daaruit de lessen.

De verduurzaming van sportcomplex De Meent is een van de deelprojecten van POCITYF in Alkmaar. Aan de zuidzijde van de ijsbaan worden 940 zonnepanelen geplaatst boven de parkeerplaatsen. De groene stroom wordt onder andere ingezet voor de laadpunten voor elektrische auto’s en fietsen. Een nieuw warmte-koude-opslagsysteem geeft straks een nuttige bestemming aan de restwarmte van de ijsmachines. In de toekomst maken mogelijk ook omliggende gebouwen in het Olympiapark gebruik van de duurzame warmte en koude. Rond De Meent ontstaat dan een zogenoemd energie-positief gebied: een locatie die meer duurzame energie produceert dan er ter plekke nodig is en de overtollige energie daarom levert aan omliggende gebouwen.

Optimale energiebalans

Met de inzet van het Grid Control Platform in De Meent zorgt Firan voor een optimale monitoring, sturing en balans van de energiestromen. Onderdeel van de inzet van het platform in De Meent is een speciaal batterijsysteem om de lokaal opgewekte zonnestroom zo efficiënt mogelijk in te zetten voor de laadpalen en omliggende gebouwen. Verder ontwikkelt Firan een systeem voor de aansturing van de batterij en laadpalen, en voor de informatie-uitwisseling met andere smart city initiatieven in Alkmaar.

Bij deelproject De Meent van het POCITYF-project in Alkmaar zijn naast gemeente Alkmaar en Firan ook Qirion, TNO, Inholland en Neroa betrokken.


Haike van de VegteBusiness ManagerMeer over Haike


Aan de slag met de infra voor nieuwe energie? Firan is er klaar voor!




Zon- en windprojecten slim gecombineerd met cable pooling. Niels Blaauwbroek van de Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) en Haike van de Vegte van Firan vertellen.

 

Europese project POCITYF

De verduurzaming van sportcomplex De Meent is een van de deelprojecten van POCITYF in Alkmaar. Dit project is medegefinancierd door de Europese Unie, Horizon 2020 onderzoek- en innovatieprogramma onder subsidieovereenkomst nr. 864400

Warmtenet met restwarmte van datacenter voor Amsterdams ontwikkelgebied

Datacenter Equinix

Datacenter Equinix

In ontwikkelingsgebied Amstel III in Amsterdam Zuid-Oost worden woningen in de toekomst mogelijk verwarmd met restwarmte van een nabijgelegen datacenter.

Vastgoedbeheerder Caransa, datacenterbedrijf Equinix, waterbedrijf Waternet, brancheorganisatie Dutch Data Center Association (DDA) en Firan zijn in 2019 een haalbaarheidsonderzoek gestart naar een open warmtenet met onafhankelijk netbeheer voor het nieuwe Amsterdamse woon- en werkgebied. Het onderzoek maakt ook duidelijk welke rollen de gemeente en de andere partijen op zich nemen bij de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van het warmtenet.

Warmteruil

Het nieuwe warmtenet in Amstel III zou het potentieel van een nabijgelegen datacenter van Equinix benutten om in eerste instantie 400 nieuwbouwwoningen van Caransa Groep aan de Paasheuvelweg te verwarmen. Het datacenter levert voldoende restwarmte om in de toekomst ook andere woningen en kantoren in het gebied te voorzien van duurzame warmte.

De restwarmte van Equinix levert warmte voor de buurt en het afgekoelde water fungeert als koude voor het datacenter. De warmteruil ondersteunt de business case voor een lagetemperatuurwarmtenet met datacenterwarmte. Firan ontwikkelt het concept voor het warmtenet, en legt de verbinding tussen het datacenter en de potentiële afnemers. Net als in andere projecten met restwarmte van datacenters, zoals in de Amsterdamse wijk Middenmeer, denkt Firan daarbij mee over de technische, financiële en organisatorische vraagstukken van een duurzame en betaalbare oplossing.

Lokale bronnen

Het gebruik van datacenterwarmte sluit aan bij het beleid van de gemeente Amsterdam om voor gebouwen met een zeer goede isolatie, zoals nieuwbouwprojecten en gerenoveerde woningen met een energielabel A en B, zo veel mogelijk warmte van lokale lagetemperatuurbronnen te gebruiken. In Amstel III is sprake van grootschalige vernieuwbouw, waarbij woningen en bedrijfspanden ingrijpend worden verbeterd en verduurzaamd.

Het onderzoek naar een warmtenet met datacenterwarmte in Amstel III is een samenwerking tussen vastgoedbeheerder Caransa, datacenterbedrijf Equinix, waterbedrijf Waternet, brancheorganisatie Dutch Data Center Association (DDA) en Firan. Ook de gemeente Amsterdam is betrokken bij het initiatief.


Douwe van der MeerSenior businessontwikkelaarMeer over Douwe


Aan de slag met de infra voor nieuwe energie? Firan is er klaar voor!




Kerschoten wordt mogelijk als eerste Apeldoornse wijk aardgasvrij gemaakt. Bewoners, woningcorporaties, scholen, de gemeente, het Waterschap en Firan werken er samen aan de ontwikkeling van een warmtenet.
In Nijmegen is een proeftuin-project gestart in stadsdeel Dukenburg. Er wordt onderzocht of een warmtenet in Nijmegen in deze gebouwde omgeving haalbaar is.

Open warmtenet voor ondernemingen en woningen in Lingewaard

Lingewaard luchtfoto

Lingewaard luchtfoto

De gemeente Lingewaard, energiebedrijf Lingezegen Energy en infraspecialist Firan onderzoeken de mogelijkheid om tuinbouwbedrijven en woningen aan te sluiten op een open warmtenet met verschillende duurzame bronnen.

De Gelderse gemeente Lingewaard heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. Onderdeel van de duurzame plannen is de overstap naar een aardgasvrije warmtevoorziening, met een open warmtenet met diverse duurzame bronnen als basis.

Warmtenet voor tuinders en huishoudens

In het cluster van agrobedrijven NEXTgarden is al een warmtenet in gebruik van energiebedrijf Lingezegen Energy, een initiatief van een aantal samenwerkende tuinders in de regio. De gemeente, het energiebedrijf en Firan verkennen de mogelijkheden om het netwerk uit te breiden naar andere tuinbouwgebieden in de omgeving en naar een nieuwbouwwijk en de buurt Zilverkamp in Huissen, die is aangemerkt als Wijk van de Toekomst. Zilverkamp is ook een van de proeftuinen van het landelijke Programma Aardgasvrije Wijken. Met de rijksbijdrage van ruim vier miljoen euro zet de gemeente nieuwe stappen om de wijk aardgasvrij te maken.

Tuinbouwbedrijven als warmtebron

NEXTgarden heeft het doel om het eerste energieneutrale tuinbouwgebied van Nederland te worden. Daarom nemen de ondernemingen energiebesparende maatregelen en wordt er steeds meer gebruik gemaakt van lokaal opgewekte duurzame energie. Samen met Firan en Lingezegen Energy werken de tuinders aan een slim warmtenetwerk om de verschillende energiestromen, zoals stroom uit de zonneparken in de omgeving en groen gas uit een biovergistingsinstallatie in Bemmel, met elkaar te verbinden. Daardoor zou NEXTgarden in de toekomst mogelijk gaan fungeren als duurzame warmtebron voor woningen en andere gebouwen in de omgeving.

Open warmtenet met duurzame bronnen

De gemeente Lingewaard geeft als onderdeel van de Regionale Energiestrategie Arnhem-Nijmegen een impuls aan het warmtenet, en stimuleert de inzet van zonnewarmte en aquathermie. In dat kader vindt in oktober 2020 een proefboring plaats naar het potentieel voor warmte-opslag in NEXTgarden. In totaal zouden op termijn 2750 huishoudens in Zilverkamp, 500 nieuwbouwwoningen in Driegaarden en tientallen tuinders in NEXTgarden gebruik maken van het open warmtenet.

De plannen voor een open warmtenet in Lingewaard zijn een samenwerking tussen de gemeente Lingewaard, Lingezegen Energy en Firan.


Douwe van der MeerSr. Businessontwikkelaar


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




Kerschoten wordt mogelijk als eerste Apeldoornse wijk aardgasvrij gemaakt. Bewoners, woningcorporaties, scholen, de gemeente, het Waterschap en Firan werken er samen aan de ontwikkeling van een warmtenet.

Aardwarmte voor Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer

Projectontwikkelaar D4, Shell en Firan verkennen de mogelijkheden om een warmtenet met aardwarmte te ontwikkelen in twee toonaangevende gebieden in de provincies Noord- en Zuid-Holland.

Het gaat om Greenport Aalsmeer, het wereldhandelscentrum voor de sierteelt, en Holland Rijnland, een samenwerking tussen dertien gemeenten in de regio Rotterdam, Den Haag en Amsterdam. Het warmtenet met geothermie zorgt voor de duurzame en aardgasvrije verwarming van woningen en (glastuinbouw)bedrijven in deze regio’s.

Aardwarmte als duurzame, betrouwbare en betaalbare oplossing

D4, Shell en Firan voeren een onderzoek uit naar het potentieel van aardwarmte in de ondergrond in de regio Holland Rijnland. Ook wordt er gekeken of er een aanvullende warmte-infrastructuur nodig is om de aardwarmte te benutten. Hiervoor hebben D4 en Shell een zogenoemde opsporingsvergunning aangevraagd bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Daarnaast inventariseren de samenwerkende partijen de warmtebehoefte van mogelijke afnemers en de mogelijkheden om het lokale warmte-aanbod uit de glastuinbouwsector te benutten.

Na de afronding van het traject rond de opsporingsvergunning brengen D4 en Shell voor alle betrokken gemeenten het aardwarmtepotentieel in kaart. D4 en Firan gaan vervolgens aan de slag om de volledige infrastructuur te ontwikkelen om te komen tot een duurzame, betrouwbare en betaalbare warmte-oplossing in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer.

Conform de inzet van Firan op open warmte-infrastructuren met onafhankelijk netbeheer, staat het toekomstige warmtenet open voor uitbreiding met diverse bronnen, leveranciers en afnemers. De toepassing van geothermie legt de basis om de warmtevraag van de gebouwde omgeving en glastuinbouwsector in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer verder te verduurzamen. De collectieve oplossing in de regio’s levert daarmee een significante bijdrage aan de actuele warmtetransitie.

Geothermie als onderdeel van de warmtetransitie

Bij geothermie wordt warmte onttrokken aan water dat op 500 tot 4.000 meter diepte in de aarde aanwezig is. Daarmee behoort aardwarmte tot een duurzaam en betrouwbaar alternatief voor aardgas en een belangrijke driver achter de transitie naar een aardgasvrije en CO2-neutrale gebouwde omgeving. De verwachting is dat aardwarmte in 2030 in circa 30 procent van de totale Nederlandse warmtevraag kan voorzien.

Firan is bij het aardwarmteproject in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer betrokken als de beoogde ontwikkelaar van de regionale warmte-infrastructuur. We nemen in de toekomst naar verwachting ook de rol van beheerder van het net op ons. Daarnaast speelt Firan een actieve rol in het transport van de opgewekte warmte aan warmtebedrijven, woningcorporaties en andere partijen in Holland Rijnland. Samen met D4 en andere partners delen we inmiddels actief onze visie en expertise over de plannen om het potentieel van geothermie optimaal in te zetten om de Nederlandse warmtetransitie verder te brengen.

Het warmtenet in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer is een initiatief van projectontwikkelaar D4, Shell en Firan.


Theo VoskuilenSenior businessontwikkelaarMeer over Theo


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




/
Man fiets met hond langs een kas
Samen met projectontwikkelaar D4 en Shell gaat Firan de mogelijkheden verkennen om aardwarmte te benutten voor verwarming van de gebouwde omgeving en glastuinbouw. Het doel van dit initiatief is het versnellen van de warmtetransitie in de regio’s Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer.


Warmtenet in Kerschoten als stap naar een aardgasvrij Apeldoorn

Kerschoten wordt mogelijk als eerste Apeldoornse wijk aardgasvrij gemaakt. Bewoners, woningcorporaties, scholen, de gemeente, het Waterschap en Firan werken er samen aan de ontwikkeling van een warmtenet.

Onder de noemer Kerschoten Energieneutraal (KEN) werken de gemeente Apeldoorn, lokale ondernemers, drie woningcorporaties en twee wijkraden al sinds 2013 aan een duurzame wijk. Het doel is om samen met bewoners energie te besparen én lokaal op te wekken. Onderdeel van het ontwikkelplan is de aanleg van een warmtenet voor corporatiewoningen en particulier vastgoed in de naoorlogse wijk.

Warmte van het Waterschap

Uit een haalbaarheidsonderzoek is de mogelijkheid naar voren gekomen om een warmtenet te ontwikkelen met aquathermie, waarvoor gebruik wordt gemaakt van de rioolwaterverzuivering van het Waterschap Vallei en Veluwe. In combinatie met een warmtepomp levert het warmtenet de woningen en utiliteitsgebouwen in Kerschoten dan warmte (op 70 graden) voor verwarming en warm water, zonder dat er op gebouwniveau verregaande isolatiemaatregelen en andere ingrijpende aanpassingen zijn vereist.

Duurzame bronnen

In eerste instantie worden ongeveer 900 woningen en enkele scholen op het warmtenet aangesloten. Het plan is om in 2030 de hele wijk Kerschoten – met zo’n drieduizend woningen – van stadsverwarming te voorzien. Daarvoor zijn naast de warmte van het Waterschap ook andere duurzame bronnen nodig zijn. In de bronstrategie worden daarvoor de opties op een rij gezet.

Een open warmtenet voor iedereen

Een haalbaar en betaalbaar warmtenet voor iedereen, met een transparante business case en een nauwe betrokkenheid van bewoners. Dat is de inzet van Kerschoten Energieneutraal en de andere partijen die zijn betrokken bij de plannen voor het warmtenet, dat als een open net met een onafhankelijk netbeheer wordt ontwikkeld. Zo krijgen meerdere warmtebronnen en warmteleveranciers onder gelijke voorwaarden toegang tot het warmtenet. De uitbreiding naar andere delen van Apeldoorn en de koppeling met andere lokale en regionale warmte-initiatieven vinden dan plaats onder gemeentelijke regie. Alle afnemers van de warmte selecteren gezamenlijk de eerste warmteleverancier.

Participatie in proeftuin

De gemeente stimuleert en regisseert de participatie in de wijk. De zogenoemde KEN-regisseur onderhoudt nauwe contacten met bewoners en begeleidt het maandelijkse overleg met de energiewerkgroep in de wijk. Verder zijn er bewonersbijeenkomsten waar naast de wethouder ook het Waterschap, de woningcorporaties en Firan in gesprek gaan met bewoners en ondernemers in Kerschoten.

De gemeente ondersteunt particulieren via het energieloket met advies over energiebesparing, duurzame maatregelen en subsidies. Daarnaast gebruikt de gemeente een bijdrage van ruim zeven miljoen euro van het landelijke Programma Aardgasvrije Wijken voor het onderzoek naar en de aanleg van een warmtenet in Kerschoten. Naar verwachting levert het warmtenet dan in 2023 de eerste warmte aan de woningen

Het warmtenet voor Kerschoten is een samenwerking tussen de gemeente Apeldoorn, de woningcorporaties De Goede Woning, Ons Huis en de Woonmensen, Waterschap Vallei en Veluwe, de Jacobus Fruijtier Scholengemeenschap, Liander en Firan.


Theo VoskuilenSenior businessontwikkelaarMeer over Theo


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




Ondertekening samenwerkingsovereenkomst om de haalbaarheid van een warmtenet voor de Bloemenbuurt in Didam verder te onderzoeken
Woningcorporatie Plavei, gemeente Montferland en Firan zetten een nieuwe stap op weg naar een aardgasvrije warmte-oplossing voor de Bloemenbuurt in Didam.
Betaalbaarheid is een speerpunt in de zoektocht naar aardgasvrije warmte-oplossingen. Wat zijn dan de issues, uitdagingen en must-do's? Woningcorporatie Plavei en Firan met elkaar in gesprek

Warmte uit het riool voor duurzaam verwarmde corporatiewoningen in Amsterdam

Samen met woningcorporatie De Key onderzoekt Firan de mogelijkheden en kosten voor een warmtenet met riothermie als bron.

In het Amsterdamse Buikslotermeer worden de 8 flatgebouwen met corporatiewoningen momenteel collectief verwarmd met gasketels. Door een warmtenet aan te leggen dat wordt verwarmd door de nabijgelegen hoofd(pers)leiding van riolering, wordt het gasverbruik met zo’n 75-90% teruggebracht. Ook wordt de uitstoot van CO2 hiermee gereduceerd.

De panden uit de jaren ‘70 zijn nu matig tot slecht geïsoleerd. Om deze door het jaar heen te verwarmen, blijven gasketels beschikbaar als back-up en piekvoorziening. Op termijn worden alle 870 appartementen aan de H. Cleyndertweg gerenoveerd. Afhankelijk van de oorsprong van de gebruikte elektriciteit voor het warmtenet kan de warmtevoorziening dan zelfs helemaal emissieloos worden.

Warmtenet met riothermie als bron

Met de overtollige warmte uit nabijgelegen grote rioolleidingen wordt water in het warmtenet opgewarmd tot 15 graden. Het opgewarmde water wordt in een warmte-koude-opslag onder de grond opgeslagen tot het nodig is. Het warmtenet kan vanuit deze warmtebuffers het hele jaar een stabiele temperatuur aan warmte leveren. Warmtepompen in elk van de 8 appartementenflats zorgen ervoor dat de warmte uit de buffers wordt opgewaardeerd naar de juiste temperatuur voor de appartementen.

Duurzamer én betaalbaarder

Volgens berekeningen die uitgaan van het Total Cost of Ownership is dit warmtenet duurzamer én betaalbaarder dan alternatieve oplossingen. Daarnaast kan het project een voorbeeld zijn van omschakeling naar duurzame warmtevoorziening in de bestaande sociale woningbouw. Gemeente Amsterdam ondersteunt het project omdat het past bij de ambitie om in 2040 als gemeente aardgasvrij te zijn.

Het project in Amsterdam Buikslotermeer is een samenwerking tussen Woningcorporatie De Key, Waternet en Firan.

Infographic riothermie


Kay AntonissenProductontwikkelaarMeer over Kay


Meer weten?


Firan helpt lokale partijen met de realisatie van open en onafhankelijke energie infra.




Arnhemse wijk Elderveld-Noord, Fotograaf: Michiel Verbeek
Om 800 woningen in de Arnhemse wijk Elderveld-Noord aardgasvrij te maken heeft Firan samen met gemeente, woningcorporaties en het waterschap onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van een warmtenet. De bron van dat nieuwe warmtenet is de restwarmte van de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie.


Modulair warmtesysteem voor huur- en koopwoningen in Didam

De gemeente Montferland, woningcorporatie Plavei en Firan maken plannen voor een warmtenet voor de Bloemenbuurt in Didam. Het doel: een duurzame, betrouwbare en betaalbare warmte-oplossing voor 600 huur- en koopwoningen.

Woningcorporatie Plavei vernieuwt woningen in de Bloemenbuurt in Didam. Naast renovatie gaat het ook om sloop en vervangende nieuwbouw. Tegelijkertijd wordt de openbare ruimte opnieuw ingericht. De corporatie maakt gebruik van het momentum om de wijk duurzaam en aardgasvrij te maken.

Haalbaar en betaalbaar warmtenet

De gemeente Montferland, woningcorporatie Plavei, Qirion en Arcadis hebben verkennende onderzoeken uitgevoerd naar de mogelijkheden voor all electric oplossingen en andere aardgasvrije alternatieven. Een warmtenet met een aanvoertemperatuur van 70°C (en een retourwarmte van 40°C) is naar voren gekomen als een goede optie: een haalbaar en betaalbaar alternatief voor de huidige aardgasgestookte cv-ketels in de 200 huurwoningen van Plavei, en ook toepasbaar voor de 400 koopwoningen in de Bloemenbuurt.

Modulair warmtesysteem

De woningen in de Bloemenbuurt maken in eerste instantie gebruik van een modulair warmtesysteem van Firan. Het gaat om een hybride systeem met een collectieve luchtwarmtepomp. Voor piekmomenten en als back-up maakt het systeem gebruik van gasgestookte ketels. Met de ontwikkeling van het warmtenet wordt de inzet van de warmtepomp en gasketels uitgefaseerd.

Open warmtenet

Voor de volgende fase in de vernieuwing van de Bloemenbuurt hebben de gemeente Montferland, Plavei en Firan in juli 2020 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Hierin staan afspraken over onder andere een diepgaand onderzoek naar de technische en financiële haalbaarheid van een warmtenet voor de Bloemenbuurt.

Op basis van de onderzoeksresultaten, die in het najaar worden verwacht, wordt besloten of het warmtenet er daadwerkelijk komt. De gemeente Montferland en Firan verkennen ondertussen gezamenlijk de mogelijkheden om een gemeentelijk warmtebedrijf op te richten voor de exploitatie van het warmtenet. Het uitgangspunt is daarbij een open warmtenet met onafhankelijk netbeheer, dat onder dezelfde voorwaarden toegankelijk is voor verschillende bronnen, leveranciers en afnemers. Dat levert een bijdrage aan de betaalbaarheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid van het project en garandeert de keuzevrijheid voor bewoners.

Het warmtenet voor de Bloemenbuurt in Didam is een samenwerking tussen de gemeente Montferland, woningcorporatie Plavei en Firan.


Leonie SchaartSenior businessontwikkelaar


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




Ondertekening samenwerkingsovereenkomst om de haalbaarheid van een warmtenet voor de Bloemenbuurt in Didam verder te onderzoeken
Woningcorporatie Plavei, gemeente Montferland en Firan zetten een nieuwe stap op weg naar een aardgasvrije warmte-oplossing voor de Bloemenbuurt in Didam.
Betaalbaarheid is een speerpunt in de zoektocht naar aardgasvrije warmte-oplossingen. Wat zijn dan de issues, uitdagingen en must-do's? Woningcorporatie Plavei en Firan met elkaar in gesprek

Marker Wadden met off-grid energienetwerk

Nederzetting Marker Wadden, foto Peter Leenen/Straystone

Nederzetting Marker Wadden, foto Peter Leenen/Straystone

Natuurmonumenten realiseert een nieuw natuurgebied in het Markermeer: Marker Wadden. Op een van de vijf eilanden ervan ligt een haven, het bezoekerscentrum, een klein vakantiepark en het restaurant. Om deze gebouwen van duurzame energie te voorzien heeft Firan een off-grid netwerk ontworpen.

Duurzame energie wordt opgewekt en gebruikt in een zelfvoorzienend energienetwerk. Marker Wadden is hiermee voor energie niet afhankelijk van een aansluiting op het publieke elektriciteitsnet.

Off-grid netwerk

Voor afgelegen locaties zoals het nieuwe natuurgebied Marker Wadden in het Markermeer is een aansluiting op het elektriciteitsnet geen vanzelfsprekendheid. Om het eiland van de benodigde energie te voorzien is een slim off-grid energiesysteem nodig. Samen met Natuurmonumenten heeft Firan een systeem ontworpen dat volledig op duurzame energie van zon en wind draait. Daarnaast wordt voor warmteproductie in de winter biomassa ingezet.

Om het systeem altijd in balans te houden wordt Firan Grid Control ingezet. Dit systeem monitort alle energiestromen en is in staat om overtollige energie in te zetten voor warmwatervraag en bij tekort het verbruik terug te regelen. Op elk moment wordt vraag en aanbod op elkaar afgestemd om zo duurzaam te voorzien in alle energiebehoefte op het eiland.

Balans tussen vraag en aanbod

Haike van de Vegte, business manager bij Firan: “Bij de aanpak en inrichting van het off-grid netwerk voor Marker Wadden kijken we goed naar de energiebehoefte. Wat is er elke dag, elke maand, nodig aan energie en hoe stemmen we daar de duurzame bronnen op af. Schijnt zomers de zon in Nederland dan is er vaak meer energie voorhanden dan nodig is. En op andere momenten, zonder wind, zonder zon, is er juist nauwelijks duurzame energie beschikbaar. De Grid Control Software die op Marker Wadden wordt ingezet zorgt voor evenwicht, voor een optimale benutting van de duurzame bronnen.”

“Als Firan denken we verder. Wat leert de aanpak ons over de manier waarop we als Nederland een duurzame energiehuishouding inrichten? Als de situatie op de Marker Wadden illustratief zou zijn voor Nederland, hoe zou ons energielandschap er dan uitzien?​ Met het ontwerpen en aansturen van off-grid netwerken bespoedigen we de transitie naar steeds meer decentrale opwek. En daarmee naar een aardgasvrije energievoorziening voor iedereen.”


Haike van de VegteBusiness ManagerMeer over Haike


Meer weten?


Duurzaam lokale energie uitwisselen? Firan ondersteunt. Wij helpen lokale partijen met de realisatie van infra voor nieuwe energie.






Firan ontwerpt een zelfvoorzienend off-grid netwerk voor Forteiland Pampus, gelegen in het IJmeer. Met behulp van unieke Grid-Control software worden duurzame bronnen optimaal benut in een off-grid netwerk dat losstaat van het bestaande, publieke elektriciteitsnet.

Aquathermie voor Arnhemse wijk Elderveld-Noord

Afbeelding van de Arnhemse John Frostbrug

Afbeelding van de Arnhemse John Frostbrug

In de wijk Elderveld-Noord in Arnhem hebben de gemeente, woningcorporaties, het waterschap en Firan onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om woningen aardgasvrij te maken met restwarmte uit afvalwater van de rioolwaterzuivering. In totaal is er voldoende duurzame aquathermie beschikbaar voor 1.500 woningen. Het aantal aansluitbare gebouwen is verder uit te breiden door ook uit de riolering in de wijk warmte te winnen en door de warmte die in de zomer niet benut wordt in de bodem op te slaan voor in de winter.

De gemeente Arnhem heeft de ambitie om uiterlijk in 2030 in totaal 6.500 woningen aardgasvrij te maken, als onderdeel van de verduurzaming van de lokale energievoorziening. De inzet is dat de aardgasvrije alternatieven betaalbaar, eerlijk en duurzaam zijn. Daarom zijn bewoners niet verplicht om aan te sluiten op een warmtenet, en is het uitgangspunt dat de woonlasten na de overgang naar de nieuwe warmtevoorziening gelijk blijven.

Aardgasvrij door aquathermie

Samen met de woningcorporaties Vivare en Volkshuisvesting, Waterschap Rivierenland en Firan is de gemeente Arnhem een project gestart om de wijk Elderveld-Noord stapsgewijs via een warmtenet aardgasvrij te maken. Daarbij wordt gebruik gemaakt van restwarmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie aan de rand van de wijk. Firan ontwikkelt, realiseert en beheert de infrastructuur van het nieuwe publieke warmtenet.

Warmte uit afvalwater

Na het zuiveringsproces heeft het afvalwater uit de zuiveringsinstallatie van Waterschap Rivierenland een temperatuur van 10 tot 25°C. De warmte die aan het water wordt onttrokken, wordt via een warmtepomp op de gewenste temperatuur worden om woningen van verwarming en warm tapwater te voorzien. Het warmtenet transporteert de warmte naar de woningen.

Schematische weergave van thermische energie uit afvalwater met collectieve warmtepomp

Betaalbare warmte voor huur- en koopwoningen

In de eerste fase zullen ongeveer 800 woningen in Elderveld-Noord gebruik maken van de restwarmte van de waterzuiveringsinstallatie van Waterschap Rivierenland. Het gaat om 700 huurwoningen en 100 woningen in particulier eigendom. Voor deze eerste fase is een rijksbijdrage aangevraagd uit het Programma Aardgasvrije Wijken.

Met het project, dat van start gaat in 2021, is een totale investering van ruim dertig miljoen euro gemoeid. Het Arnhemse Klimaatfonds stelt hiervoor 490.000 euro ter beschikking. Daarnaast heeft de gemeente een bijdrage van ruim zes miljoen euro ontvangen uit het Programma Aardgasvrije Wijken. Om de huurwoningen te verduurzamen naar energielabel A en klaar te maken voor een aansluiting op het warmtenet investeren ook de woningcorporaties in het project. Daardoor zullen de energielasten voor huurders dalen.

Particuliere woningbezitters krijgen het aanbod om de overstap te financieren met behulp van een subsidie uit het project en een lening met aantrekkelijke voorwaarden. Omdat de maandelijkse energiekosten afnemen als gevolg van de verbeterde isolatie, blijven de woonlasten naar verwachting gelijk.

Verduurzaming en vernieuwing

De gemeente Arnhem ziet de ontwikkeling van het warmtenet als onderdeel van een gecombineerde inzet op verduurzaming en wijkvernieuwing in Elderveld-Noord. In de wijk ligt het oudste gasnet van Arnhem en het riool moet binnen nu en tien jaar vervangen worden. De slimme aanpak van de verschillende ondergrondse werkzaamheden vermindert kosten en de overlast voor de omgeving.

Ook in andere Arnhemse wijken werken de gemeente, woningcorporaties, Firan samen met partners aan de aanleg en uitbreiding van het lokale warmtenet. Voor de wijken Vredenburg en Kronenburg wordt daarvoor gekeken naar de mogelijkheden van lagetemperatuurnetten met warmte uit oppervlaktewater.

Het warmteproject in Elderveld-Noord is een samenwerking tussen de gemeente Arnhem, woningcorporaties Vivare en Volkshuisvesting, Waterschap Rivierenland en Firan.


Theo VoskuilenSr. BusinessontwikkelaarMeer over Theo


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Voldoende groene stroom beschikbaar voor voertuigen, zonder dat het elektriciteitsnetwerk overbelast raakt? Qirion en Firan vertellen over de mogelijkheden van energy hubs.




Proeftuin-project warmtenet in Nijmegen Dukenburg

De gemeente Nijmegen wil in 2045 een energieneutrale stad zijn. De eerste stappen om die ambitie waar te maken worden gezet in de wijk Zwanenveld. Dit is een wijk in het stadsdeel Dukenburg: het stadsdeel dat is aangewezen als een van de eerste in Nijmegen die van het gas af gaat. In 2018 is hiervoor de Proeftuinen-subsidie toegekend. 

Omdat het stadsdeel in sommige opzichten een aandachtsgebied is, zoekt de gemeente samen met stakeholders bewust naar kansen om de energietransitie in dit deel van de stad te koppelen met andere maatschappelijke thema’s zoals eenzaamheid, werkgelegenheid en klimaatadaptie.

Onderzoek naar haalbaarheid

Er is een proeftuin-project gestart waarin de haalbaarheid van een aan te leggen warmtenet wordt onderzocht. De wijk Zwanenveld loopt hierin voorop. Samen met partners en inwoners wordt er een wijkwarmteplan opgesteld. Het traject is een zoektocht om te komen tot een businesscase waar iedere partij achter staat. Parrallel aan dit proeftuin-project onderzoekt de gemeente Nijmegen wat haar rol zou moeten zijn in de energietransitie en daarmee welke rol zij in het warmtenet in Dukenburg gaat vervullen.

Warmte vanuit afvalenergiecentrale

De warmtebron van het beoogde warmtenet is restwarmte van afvalenergiecentrale ARN.

Wijkentour ‘Van het gas af’

Op vrijdag 18 september 2020 vindt de wijkentour ‘Van het gas af’ plaats in Nijmegen Dukenburg. Tijdens deze bijeenkomst wordt gekeken hoe de betrokken partijen vormgeven aan de businesscase en het wijkwarmteplan. De bijeenkomst is voor iedereen toegankelijk. Aanmelden voor de wijkentour ‘Van het gas af’ kan hier.

Het warmteproject in Nijmegen Dukenburg is een samenwerking tussen Fakton, Gemeente Nijmegen, Liander, woningbouwcorporaties Portaal, Woonwaarts, Talis en Woongenot en Firan.


Pieter-Jan van HelvoortSr. Businessontwikkelaar


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Voldoende groene stroom beschikbaar voor voertuigen, zonder dat het elektriciteitsnetwerk overbelast raakt? Qirion en Firan vertellen over de mogelijkheden van energy hubs.