Aardwarmte voor Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer

Projectontwikkelaar D4, Shell en Firan verkennen de mogelijkheden om een warmtenet met aardwarmte te ontwikkelen in twee toonaangevende gebieden in de provincies Noord- en Zuid-Holland.

Het gaat om Greenport Aalsmeer, het wereldhandelscentrum voor de sierteelt, en Holland Rijnland, een samenwerking tussen dertien gemeenten in de regio Rotterdam, Den Haag en Amsterdam. Het warmtenet met geothermie zorgt voor de duurzame en aardgasvrije verwarming van woningen en (glastuinbouw)bedrijven in deze regio’s.

Aardwarmte als duurzame, betrouwbare en betaalbare oplossing

D4, Shell en Firan voeren een onderzoek uit naar het potentieel van aardwarmte in de ondergrond in de regio Holland Rijnland. Ook wordt er gekeken of er een aanvullende warmte-infrastructuur nodig is om de aardwarmte te benutten. Hiervoor hebben D4 en Shell een zogenoemde opsporingsvergunning aangevraagd bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Daarnaast inventariseren de samenwerkende partijen de warmtebehoefte van mogelijke afnemers en de mogelijkheden om het lokale warmte-aanbod uit de glastuinbouwsector te benutten.

Na de afronding van het traject rond de opsporingsvergunning brengen D4 en Shell voor alle betrokken gemeenten het aardwarmtepotentieel in kaart. D4 en Firan gaan vervolgens aan de slag om de volledige infrastructuur te ontwikkelen om te komen tot een duurzame, betrouwbare en betaalbare warmte-oplossing in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer.

Conform de inzet van Firan op open warmte-infrastructuren met onafhankelijk netbeheer, staat het toekomstige warmtenet open voor uitbreiding met diverse bronnen, leveranciers en afnemers. De toepassing van geothermie legt de basis om de warmtevraag van de gebouwde omgeving en glastuinbouwsector in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer verder te verduurzamen. De collectieve oplossing in de regio’s levert daarmee een significante bijdrage aan de actuele warmtetransitie.

Geothermie als onderdeel van de warmtetransitie

Bij geothermie wordt warmte onttrokken aan water dat op 500 tot 4.000 meter diepte in de aarde aanwezig is. Daarmee behoort aardwarmte tot een duurzaam en betrouwbaar alternatief voor aardgas en een belangrijke driver achter de transitie naar een aardgasvrije en CO2-neutrale gebouwde omgeving. De verwachting is dat aardwarmte in 2030 in circa 30 procent van de totale Nederlandse warmtevraag kan voorzien.

Firan is bij het aardwarmteproject in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer betrokken als de beoogde ontwikkelaar van de regionale warmte-infrastructuur. We nemen in de toekomst naar verwachting ook de rol van beheerder van het net op ons. Daarnaast speelt Firan een actieve rol in het transport van de opgewekte warmte aan warmtebedrijven, woningcorporaties en andere partijen in Holland Rijnland. Samen met D4 en andere partners delen we inmiddels actief onze visie en expertise over de plannen om het potentieel van geothermie optimaal in te zetten om de Nederlandse warmtetransitie verder te brengen.

Het warmtenet in Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer is een initiatief van projectontwikkelaar D4, Shell en Firan.


Theo VoskuilenSenior businessontwikkelaarMeer over Theo


Uw gemeente aardgasvrij


Concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op!




/
Man fiets met hond langs een kas
Samen met projectontwikkelaar D4 en Shell gaat Firan de mogelijkheden verkennen om aardwarmte te benutten voor verwarming van de gebouwde omgeving en glastuinbouw. Het doel van dit initiatief is het versnellen van de warmtetransitie in de regio’s Holland Rijnland en Greenport Aalsmeer.


Warmte uit het riool voor duurzaam verwarmde corporatiewoningen in Amsterdam

Samen met woningcorporatie De Key onderzoekt Firan de mogelijkheden en kosten voor een warmtenet met riothermie als bron.

In het Amsterdamse Buikslotermeer worden de 8 flatgebouwen met corporatiewoningen momenteel collectief verwarmd met gasketels. Door een warmtenet aan te leggen dat wordt verwarmd door de nabijgelegen hoofd(pers)leiding van riolering, wordt het gasverbruik met zo’n 75-90% teruggebracht. Ook wordt de uitstoot van CO2 hiermee gereduceerd.

De panden uit de jaren ‘70 zijn nu matig tot slecht geïsoleerd. Om deze door het jaar heen te verwarmen, blijven gasketels beschikbaar als back-up en piekvoorziening. Op termijn worden alle 870 appartementen aan de H. Cleyndertweg gerenoveerd. Afhankelijk van de oorsprong van de gebruikte elektriciteit voor het warmtenet kan de warmtevoorziening dan zelfs helemaal emissieloos worden.

Warmtenet met riothermie als bron

Met de overtollige warmte uit nabijgelegen grote rioolleidingen wordt water in het warmtenet opgewarmd tot 15 graden. Het opgewarmde water wordt in een warmte-koude-opslag onder de grond opgeslagen tot het nodig is. Het warmtenet kan vanuit deze warmtebuffers het hele jaar een stabiele temperatuur aan warmte leveren. Warmtepompen in elk van de 8 appartementenflats zorgen ervoor dat de warmte uit de buffers wordt opgewaardeerd naar de juiste temperatuur voor de appartementen.

Duurzamer én betaalbaarder

Volgens berekeningen die uitgaan van het Total Cost of Ownership is dit warmtenet duurzamer én betaalbaarder dan alternatieve oplossingen. Daarnaast kan het project een voorbeeld zijn van omschakeling naar duurzame warmtevoorziening in de bestaande sociale woningbouw. Gemeente Amsterdam ondersteunt het project omdat het past bij de ambitie om in 2040 als gemeente aardgasvrij te zijn.

Het project in Amsterdam Buikslotermeer is een samenwerking tussen Woningcorporatie De Key, Waternet en Firan.

Infographic riothermie


Kay AntonissenProductontwikkelaarMeer over Kay


Meer weten?


Firan helpt lokale partijen met de realisatie van open en onafhankelijke energie infra.




Arnhemse wijk Elderveld-Noord, Fotograaf: Michiel Verbeek
Om 800 woningen in de Arnhemse wijk Elderveld-Noord aardgasvrij te maken heeft Firan samen met gemeente, woningcorporaties en het waterschap onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van een warmtenet. De bron van dat nieuwe warmtenet is de restwarmte van de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie.


Off-grid netwerk voor Forteiland Pampus

Forteiland Pampus

Forteiland Pampus

Op Forteiland Pampus in het IJmeer, dat sinds 2011 te bezoeken is als toeristische attractie, is een zelfvoorzienend energienetwerk in de maak. Firan ontwerpt hiervoor een off-grid netwerk met duurzame energiebronnen zonder aansluiting op het publieke elektriciteitsnet. 

Off-grid netwerk

Vanaf de bouw van het eiland eind negentiende eeuw is Forteiland Pampus in het IJmeer niet aangesloten op het elektriciteitsnet van het vaste land. Met behulp van unieke Grid-Control software ontwerpt Firan een off-grid netwerk los van het bestaande, publieke elektriciteitsnet waarmee duurzame bronnen optimaal worden benut. 

Eerste duurzame publieke erfgoed

Forteiland Pampus is in de negentiende eeuw gebouwd als militair fort om Amsterdam in de oorlogstijd te beschermen. Het heeft de ambitie om het eerste publieke erfgoed in Nederland te worden dat zelfvoorzienend, circulair en aardgasvrij opereert.


Haike van de VegteBusiness ManagerMeer over Haike


Meer weten?


Duurzaam lokale energie uitwisselen? Firan ondersteunt. Wij helpen lokale partijen met de realisatie infra voor nieuwe energie.






Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.

Open warmtenet Zaanstad benut warmte van biomassacentrale

In Zaanstad is een open warmtenet ontwikkeld dat restwarmte van verschillende bronnen gaat benutten. De eerste bron betreft een kleine lokale biomassacentrale. In 2019 zijn de warmteleidingen van de eerste fase van het warmtenet aangelegd en is de biomassacentrale gebouwd. Eind 2019 zijn twee van de vijf flatgebouwen op het warmtenet aangesloten. 

Omdat de biomassacentrale momenteel wordt getest, worden de flats nu verwarmd met behulp van een bestaande gasgestookte HulpWarmteCentrale. Zodra de biomassacentrale stabiel warmte kan leveren en alle vergunnen definitief zijn gaan deze flats over op de duurzame warmte van de biomassacentrale.

Open structuur

Bijzonder aan het Zaans warmtenet is de open structuur. Het net is namelijk toegankelijk voor diverse warmteleveranciers en -afnemers. Bedrijven met restwarmte en ook partijen met een warmtevraag kunnen gebruik maken van het net, waarbij voor iedereen dezelfde regels gelden. In een later stadium profiteren bijvoorbeeld ook bedrijven en instellingen van deze lokale, duurzame en betaalbare energievoorziening. Inmiddels is voor Zaandam-Oost een warmteplan van kracht en wordt onderzocht of nieuwbouw ook op het warmtenet kan worden aangesloten.

Restwarmte van biomassacentrale

Het warmtenet wordt gevoed door duurzame warmte van een lokale kleinschalige biomassacentrale. De warmte wordt afgenomen door diverse woningcorporaties, VvE’s en in de nabije toekomst mogelijk ook een aantal utiliteitsgebouwen (o.a. scholen).

De gemeente Zaanstad heeft de ambitie om in de periode van 2030 tot 2040 volledig klimaatneutraal te worden en in versneld tempo van aardgas los te komen. De ontwikkeling van het warmtenet sluit perfect aan bij deze ambitie; de 650 nieuwbouwwoningen in het Gouwpark worden geheel aardgasvrij opgeleverd.

Samenwerkingsverband

Het Zaans warmtenet is een samenwerking tussen Woningcorporaties, Vereniging van Eigenaren, ENGIE als (vooralsnog enige) warmteleverancier, Bio Forte als producent van lokale biomassa, gemeente Zaanstad en Warmtenetwerk Zaanstad B.V. als netbeheerder. Warmtenetwerk Zaanstad, dat is opgericht door Firan, de gemeente Zaanstad en het Participatiefonds Duurzame Economie Noord-Holland (PDENH), realiseert het netwerk voor de distributie en het transport van de warmte.

Kijk hier voor meer informatie over het Zaans warmtenet.


Pieter-Jan van HelvoortSr. Businessontwikkelaar
Noor BaxRealisatiemanager


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.


Lage temperatuur bronnet in circulaire stadswijk Amsterdam Buiksloterham

Amsterdam Buiksloterham

Het Amsterdamse Buiksloterham transformeert van een voormalig industrieel bedrijventerrein naar een duurzame en circulaire stadswijk gericht op wonen en werken. Voor drie nieuwbouwkavels binnen dit gebied in Amsterdam-Noord wordt een lage-temperatuur-bronnet gerealiseerd. Een innovatief en duurzaam energiesysteem waarmee zowel verwarmd als gekoeld kan worden. Firan heeft de ambitie om dit systeem in de toekomst voor heel Buiksloterham beschikbaar te maken. 

Manifest Circulair Buiksloterham

Het manifest Circulair Buiksloterham werd in 2015 door meer dan 20 betrokken partijen, waaronder Firan (toen nog Alliander DGO), getekend. Hiermee verbonden zij zich aan de gezamenlijke opgave om Buiksloterham te ontwikkelen tot circulaire stadswijk. Het gebied in Amsterdam-Noord is de nieuwste woonwijk van Amsterdam waar op de verschillende kavels appartementen, utiliteiten en kantoren worden gebouwd.

Warmte- en koude-installatie

Het bronnetwerk heeft zowel een koude- als warmteleiding. Deze verbinden twee warmte- en koude-opslagsystemen (WKO-doubletten) met elkaar. Warmte en koude worden met een WKO-installatie in de ondergrond opgeslagen, waarvoor het grondwater in de watervoerende lagen van de bodem wordt gebruikt. In de zomer wordt het koude water uit de aardbodem gehaald om appartementen en utiliteiten te koelen en in de winter worden deze gebouwen met het warmere grondwater verwarmd.

Per kavel wordt een warmtepomp geïnstalleerd om de temperatuur op het juiste niveau te brengen. Omdat er meer warmte- dan koudevraag is bij deze nieuwbouwkavels, wordt er bij iedere kavel een drycool-installatie gerealiseerd om de WKO-installatie te balanceren. Op termijn is het ook mogelijk om het systeem te balanceren door gebruik te maken van het nabijgelegen oppervlaktewater.  

Optimale benutting van bodemenergie

Gemeente Amsterdam ziet bodemenergie als een belangrijke vorm van duurzame energie en wil de toepassing hiervan faciliteren. Met behulp van een bodemenergie-plan stelt de gemeente kaders voor nieuwe bodemenergie-systemen binnen Amsterdam Buiksloterham. Zo zorgt de gemeente ervoor dat verschillende systemen zonder problemen naast elkaar kunnen bestaan en dat de bodemenergie binnen het gebied optimaal wordt benut. 

Publiek bronnet

Door een publiek bronnet te realiseren worden WKO-installaties met elkaar verbonden, kunnen meerdere kavels op dezelfde bronnen worden aangesloten en kan warmte tussen kavels uitgewisseld worden. Dit zorgt voor een kostenbesparing en een optimale benutting van de ondergrond. Dit maakt het voor toekomstige ontwikkelingen mogelijk om ook aan te sluiten op het bronnet. De afnemers binnen het gebied worden ontzorgd: zij zijn niet verantwoordelijk voor investeringen, beheer en onderhoud van het systeem.

Het project is een samenwerking tussen projectontwikkelaars De Berg Investments B.V. & Republica, INNAX Duurzame Energie en Firan.


Brenda SchoumansBusinessontwikkelaar

Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.


Warmtenet in Amsterdamse wijk mede dankzij buurtbewoners

Datacenter Equinix

Medio 2021 wordt gestart met de aanleg van een warmtenet in Middenmeer Noord, een wijk in het Amsterdamse Watergraafsmeer. De Amsterdamse gemeenteraad is akkoord en investeert in de aanleg van het net. Bewoners van de Amsterdamse wijk, verenigd in de buurtcoöperatie MeerEnergie, hebben de afgelopen jaren samen met Firan de mogelijkheden van een collectief duurzaam warmtenet onderzocht.

Het nabijgelegen Datacenter Equinix (in het Sciencepark) is de lokale bron van het warmtenet. Met de restwarmte van Equinix kunnen potentieel 5000 woningen worden voorzien van verwarming en warm water. Om hinder bij de aanleg te beperken wordt de aanleg gelijktijdig uitgevoerd met de geplande renovatie van de andere infrastructuren in de wijk, zoals de waterleidingen en het riool.

Decentrale Energie Centrale (DEC)

Bij het datacenter Equinix in het Sciencepark komt warmte vrij bij het koel houden van computers. Hier blijft veel restwarmte over. In een Decentrale Energie Centrale (DEC) gaat een warmtepomp ervoor zorgen dat de restwarmte naar de juiste temperatuur wordt gebracht. Vervolgens komt de warmte terecht in de leidingen in de wijk om huishoudens van warmte te voorzien.

Verduurzaming voor particulieren

Steeds meer particulieren willen hun bestaande woning verduurzamen en minder afhankelijk zijn van gas. Daarom is de mogelijkheid onderzocht van een nieuw warmtenet in een bestaande woonwijk met particuliere eigenaren en individuele verwarmingsinstallaties. Gemeente Amsterdam gaat akkoord en investeert in de aanleg van het warmtenet omdat het past bij de ambitie om in 2040 als gemeente aardgasvrij te zijn.

Betrokken partijen bij het warmtenet in Amsterdam Middenmeer Noord zijn particulieren en woningbezitters, buurtcoöperatie MeerEnergie, Datacenter Equinix en Firan.

Onderstaande afbeelding is een schematische weergave van het warmtenet dat in Middenmeer Noord wordt gerealiseerd.


Andre SchiltmansSr. BusinessontwikkelaarMeer over Andre

Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet?




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.



Duurzame symbiose tussen kunst en kas in Amsterdam

Hermitage Amsterdam en Hortus Botanicus Amsterdam delen sinds het najaar van 2016 duurzame warmte en koude. Bron is de warmte-koudeopslag (WKO) van de Hermitage Amsterdam voor de verwarming en koeling van de expositiezalen. De Hermitage bleek meer koeling dan warmte nodig te hebben. De overtollige warmte wordt nu naar de Hortus Botanicus getransporteerd om de kassen te verwarmen. Vervolgens gaat de koude terug naar de Hermitage. Firan was tijdens de realisatie van het project onderdeel van een gespecialiseerd bouwteam en is nu verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de leidingen en verzorgt het netbeheer.

Delen van duurzame warmte en koude

De Hortus gebruikt de geaccumuleerde bronwarmte van museum Hermitage Amsterdam voor de verwarming van de kassen en levert gekoeld water terug aan de Hermitage voor de koeling van de kunst. Wat het project mede bijzonder maakt, is de relatief grote afstand van 425 meter die overbrugd wordt tussen de Hortus en de WKO-bronnen van de Hermitage.

Financiële voordelen en minder CO2-uitstoot

In de praktijk bleek het museum meer koeling dan warmte nodig te hebben. Warmte die de Hortus Botanicus goed kan gebruiken voor de verwarming van de monumentale kassen. De WKO-bronnen van de Hermitage worden op deze manier maximaal benut. Wat beide partijen financieel voordeel oplevert én de CO2-uitstoot vermindert.

Inmiddels is het gasverbruik in de Hortus met ruim 80% gedaald ten opzichte van het gemiddelde in 2008-2015.  De energierekening valt jaarlijks lager uit: circa € 45.000. Ook de Hermitage bespaart jaarlijks ongeveer € 30.000 op de elektriciteit voor de warmtepompen.

Dankzij de warmte-uitwissel wordt er jaarlijks circa 260 ton CO2 bespaard, vergelijkbaar met de uitstoot van 38 huishoudens.


Jan BreedveldManager Realisatie & ExploitatieMeer over Jan


Meer weten


Wilt u weten of wij voor uw organisatie een duurzame verbinding kunnen realiseren?




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.


Collectief warmtenet Haarlem Schalkwijk

In de Haarlemse wijk Schalkwijk wordt een collectief open warmtenet ontwikkeld. Het streven is een open warmtenet met restwarmte van het datacentrum en een lokale geothermiebron (warmte uit diepe bodemlagen) als basis. De gemeente Haarlem, Firan en drie woningcorporaties werken samen aan een businesscase om te komen tot een collectief warmtenet voor in eerste instantie ruim 5.000 gestapelde corporatieswoningen in Schalkwijk als duurzaam en betaalbaar alternatief voor aardgas. Daartoe hebben zij op 19 april 2018 een samenwerkingsovereenkomst gesloten.

Seismisch onderzoek voor geothermie

De partijen zijn nu samen aan het onderzoeken of het warmtenetwerk rendabel te ontwikkelen is en welke bronnen warmte kunnen leveren. Diverse opties zijn mogelijk, waarbij restwarmte van een datacentrum en geothermie tot nu toe het meest concreet lijken.

Binnenkort wordt seismisch onderzoek uitgevoerd dat gaat uitwijzen hoe kansrijk de inzet van geothermie als bron is. Een uitgebreide risicokaart maakt ook deel uit van het onderzoek. Wanneer uit het seismisch onderzoek blijkt dat Schalkwijk mogelijk geschikt is, wordt een proefboring verricht.

Gezamenlijk netwerkbedrijf

De gemeente Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn. Daarnaast hebben de woningcorporaties de wens om de energielasten van de bewoners te verlagen. Met een warmtenet kunnen snel grote stappen in de goede richting worden gezet. In eerste instantie zal het gaan om de aansluiting van ruim 5.000 gestapelde corporatiewoningen. Verwacht wordt dat er in de toekomst 12.000 woningen op het warmtenet aangesloten kunnen worden. Momenteel zijn de gemeente Haarlem en Firan bezig met het opzetten van een gezamenlijk warmtenetwerkbedrijf.

Aanleg warmtenet start in 2022

Bij een positief resultaat op de onderzoeken die nu verricht worden naar de warmtebronnen en haalbaarheid van het warmtenetwerk kan in 2021 de aanleg van het warmtenet van start gaan. Vanaf 2021 kunnen de eerste gebouwen aangesloten worden op het warmtenet (fase 1).

In Meerwijk (onderdeel van Schalkwijk) wordt de riolering de komende jaren vervangen. Waar mogelijk wordt de aanleg van de warmteleidingen gecombineerd met het vervangen van het riool. Dit scheelt niet alleen kosten maar betekent vooral minder overlast door werkzaamheden voor bewoners en bezoekers van de wijk. Meer informatie over het vernieuwen van de openbare ruimte in Meerwijk (project IVORiM).

Het collectief open warmtenet in het Haarlemse Schalkwijk is een samenwerking tussen Gemeente Haarlem, Elan Wonen, Pré Wonen, Ymere en Firan. Meer weten over hoe Pré Wonen tegen de opgave van de overgang naar aardgasvrij wonen aankijkt? Lees het interview met Joost Ruissen, projectleider Pré Wonen.


Leonie SchaartSr. Businessontwikkelaar


Meer weten?


Heeft uw gemeente concrete plannen voor een open en onafhankelijk warmtenet? Neem contact op met Firan.




Zonnepanelen met schapen
Firan lanceert de renewable energy matching tool. Hiermee wordt zichtbaar waar lokale koppelingen mogelijk zijn tussen wind- en zonneparken, en tussen producenten en afnemers van groene stroom.