Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

We hebben de meest voorkomende vragen en antwoorden over (open) warmtenetten, financieringsoplossingen voor warmteprojecten en andere activiteiten van Firan op deze pagina verzameld. Staat uw vraag er niet bij? Laat het ons weten!

Open warmtenetten

Wat is een warmtenet?

Een warmtenet is een leidingenstelsel waarin warmte van de bron naar de afnemer wordt getransporteerd. Huishoudens, bedrijven en instellingen kunnen zo op een duurzame manier profiteren van verwarming van de ruimte waarin zij wonen of werken en hebben op ieder gewenst moment warm water. Een warmtenet is infrastructuur die vergelijkbaar is met die voor andere ondergrondse ‘nutsvoorzieningen’ zoals elektra, gas, water en riolering.

Waar komt de warmte vandaan?

De warmte is afkomstig van een warmtebron uit de omgeving. Dit kan restwarmte van een bedrijf of instelling zijn, bijvoorbeeld een afvalenergiecentrale, ijsbaan, datacentrum, productiebedrijf of een agrarisch bedrijf met een bio-energie-installatie. Ook kan de warmte afkomstig zijn van aardwarmte.

Hoe werkt de levering aan een woning of een bedrijfspand?

Afhankelijk van het type warmtenet (hoge of lage temperatuur) vervoert een buis vervoert water van maximaal 120 graden Celsius onder druk van maximaal 25 bar naar de wijk. Dit warme water komt via een warmte-unit binnen. Daar wordt het verspreid door het hele pand, net zoals dat bij een centrale verwarmingsketel gebeurt. Het afgekoelde water van ca. 55 graden gaat via de warmte-unit weer terug het leidingennet in.

De afnemers merken geen verschil, behalve dat er geen cv-ketel hangt, maar een warmte-unit. In de meeste gevallen is de omvang van een warmte-unit ongeveer de helft kleiner dan een cv-ketel. Voor bestaande woningen en bedrijfspanden met radiatoren die op een modern lage-temperatuurnet worden aangesloten, komt er ook een warmtepomp in het pand. In nieuwe woningen en bedrijfspanden wordt al bij de bouw rekening gehouden met een moderne warmtevoorziening.

Waarom zou je kiezen voor warmte uit de eigen omgeving?

Op heel veel plekken in Nederland is warmte volop beschikbaar, maar wordt het niet gebruikt. Dat is zonde, want van deze warmte kunnen we volop profiteren. De voordelen:

  • Het benutten van warmte uit de omgeving beperkt de uitstoot van het schadelijke CO2 (het broeikasgas kooldioxide) met ongeveer 70%. Dit is vergelijkbaar met een woning met veertig zonnepanelen. Warmte is dus een zeer duurzaam alternatief voor gas.
  • Er is genoeg warmte voor iedereen, nu en in de toekomst. Dit in tegenstelling tot gas, dat op raakt.
  • Dankzij warmtenetten zijn we meer zelfvoorzienend, dus minder afhankelijk van gas uit o.a. Groningen of Rusland.
  • Warmte is veiliger dan gas, het kan niet zomaar vlam vatten.
  • Afnemers betalen nooit meer voor warmte dan voor verwarming met de cv-ketel.

Is er altijd genoeg warmte voor iedereen? Hoe wordt dat gegarandeerd?

Ja. De warmteleverancier is verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van warmte. Mocht één van de bronnen op het warmtenet niet functioneren, dan zorgen warmtebuffers voor het blijvend leveren van warmte.

Welke soorten warmtenetten zijn er?

Bij de meeste warmtenetten in ons land zijn de productie, het transport en de levering van warmte in handen van één partij, bijvoorbeeld een afvalverwerkingsbedrijf. Afnemers zijn daarbij dus gebonden aan één warmteleverancier.

Bij de nieuwe generatie open warmtenetten zijn de productie, het transport en de levering van warmte gescheiden. Daarbij kan de warmte uit meerdere bronnen komen, zorgt partij B voor het transport van de bron naar de wijk, en zorgt partij C voor de levering aan de woningen of (bedrijfs)panden. In het geval van meerdere bronnen kunnen afnemers kiezen van welke bron zij warmte willen afnemen.

Kunnen afnemers kiezen voor een warmteleverancier?

Die mogelijkheden komen steeds dichterbij. De huidige warmtenetten in Nederland zijn nog in bezit van één bedrijf, maar bij de nieuwe generatie warmtenetten kunnen meerdere warmteproducenten, en in de toekomst ook warmteleveranciers deelnemen, waardoor afnemers kunnen kiezen van welke bron en van welke aanbieder ze warmte gebruiken.

Waarom wordt er ook wel negatief over stadswarmte gesproken?

Bij de vorige generatie warmtenetten kwamen kinderziektes voor, zoals problemen met isolatie en materialen. Tegenwoordig zijn deze kinderziektes verholpen. Ook bestaat de warmtewetgeving in Nederland nog niet zo lang, waardoor afnemers eerder het gevoel hadden teveel voor hun warmte te betalen. Nu betalen zij nooit meer dan wanneer zij een gasketel hebben. Een andere reden voor de kritische geluiden is de wens om keuzevrijheid te hebben. Bij de nieuwe generatie warmtenetten wordt het mogelijk om zelf voor een warmteleverancier te kiezen, en mogelijk ook te wisselen van leverancier op het moment dat de afnemer dat wil.

Wie investeren in warmtenetten?

Dat verschilt per type warmtenet. Wanneer een warmtenet in handen is van één partij, zoals een afvalverwerkingsbedrijf, investeert dit bedrijf in zowel de bron, als het netwerk, als het versturen van facturen naar eindgebruikers.

Bij de nieuwe generatie open warmtenetten zijn productie en transport van warmte gescheiden. Warmteproducenten investeren dan in de opwekking van warmte en de aansluiting op het netwerk. Netwerkbedrijven en overheden investeren in het netwerk (de infrastructuur). Energieleveranciers investeren in de aansluitingen van woningen, bedrijven en instellingen (distributienet).

Waarom kan aansluiting op een warmtenet voor woningcorporaties gunstig zijn?

Woningcorporaties willen hun huurders verzekeren van betaalbare, betrouwbare en duurzame energie. Door zoveel mogelijk woningen aan te sluiten op een warmtenet kunnen de corporaties in één keer veel woningen verduurzamen. In combinatie met o.a. isolatie is dat een heel (kosten)effectieve oplossing.

Is warmte uit de industrie wel duurzaam?

Deze warmte is er; niet benutten is zonde. Door de warmte die in het productieproces niet gebruikt kan worden te gebruiken voor verwarming van huizen en bedrijven, wordt de bestaande bedrijvigheid zo goed mogelijk benut. Uiteraard zijn bio-warmte of aardwarmte veel duurzamere bronnen, omdat deze geen resultaat zijn van het verbranden van afval (zoals plastic), kolen, gas of olie.

Financiering

Waar staat de afkorting DENG voor?

Duurzame Energienetwerken Gelderland.

Wat betekent de oprichting van DENG voor de regio?

Duurzame Energienetwerken Gelderland (DENG) zal versnelling brengen in het aansluiten van lokale energiebronnen op lokale afnemers, door als investeringsfonds deel te nemen in de ontwikkeling van infrastructuur voor duurzamere vormen van energie zoals warmte, koude en biogas.

Hoe lang zal het investeringsfonds actief zijn?

Naar verwachting tussen de 10 en 15 jaar, wanneer alle projecten die DENG in portfolio heeft aan marktpartijen zijn verkocht.

Welke ambities heeft DENG?

De ambitie is om Gelderland sneller te verduurzamen door lokaal aanwezige energie waarbij minder CO2 vrijkomt, sneller voor lokale afnemers beschikbaar te maken. Inmiddels zijn er vergevorderde plannen voor uitbreidingen van de warmte-infrastructuur in diverse Gelderse steden. Uit onderzoek blijkt dat het mogelijk is om in de periode tot 2030 90.000 (grotendeels) bestaande woningen en kantoren aan te sluiten op de restwarmte van onder meer afvalverbranders. Ook wordt er onderzoek gedaan naar opties voor biogasnetten en voor de levering van koude en CO2. Die laatste als meststof in de glastuinbouw.

Welk probleem lost DENG op?

De grote uitdaging bij de ontwikkeling van dergelijke netten is meestal de financiering: zijn de beoogde aansluitingen eenmaal gerealiseerd, dan is de exploitatie rendabel. Echter, door de lange aanlooptijd kan er in de financiering sprake zijn van een verhoogd risico. Duurzame Energie Netwerken Gelderland kan projecten financieren door er als investeringsfonds een belang in te nemen, en voorziet daarbij ook in de benodigde ruimte in de ontwikkelingsfase.

Wat levert dit op voor de regio?

Verduurzaming van het regionale energieverbruik door de inzet van restenergie, en regionale economische activiteiten – en dus werkgelegenheid – bij de lokale productie en levering van energie.

Wat betekent dit voor bedrijven en huishoudens in de regio?

Verduurzaming van hun energieverbruik en stabilisatie ervan en/of mogelijk besparing op de individuele energiekosten van de bewoners.

Alliander steekt een fors bedrag in de provincie Gelderland. Vinden de andere Alliander aandeelhouders dat wel goed? Zo blijft er niet veel over om in andere provincies te investeren.

De aandeelhouders van Alliander hebben toestemming gegeven voor de samenwerking in Gelderland. Duurzame Energienetwerken Gelderland is een revolverend fonds. Dat betekent dat gefinancierde projecten uiteindelijk aan marktpartijen worden verkocht, waardoor de gelden weer terugvloeien in het fonds. Het is dus niet zo dat Alliander in een keer 15 miljoen armer is. Bovendien wil Alliander graag ook elders in Nederland soortgelijke samenwerkingen aangaan om daarmee de energietransitie te helpen versnellen, en de ontwikkeling van duurzame energie infrastructuur te vergemakkelijken.

Firan

Wat is Firan?

Firan B.V. (‘Firan’) is een Nederlandse besloten vennootschap die zich toelegt op het ontwikkelen, realiseren, beheren en financieren van energie-infrastructuren, niet zijnde elektriciteit en gas. Firan maakt deel uit van de Alliander groep. Hoofd van die groep is Alliander N.V., een Nederlandse niet-beursgenoteerde naamloze vennootschap. Alliander N.V. is één van de grootste energie-netwerkbedrijven van Nederland, en heeft zich tot doel gesteld om actief bij te dragen aan de energietransitie in Nederland.

Wie zijn de aandeelhouders?

Alle aandelen in Alliander N.V. worden direct gehouden door Nederlandse provincies en gemeenten. Firan behoort tot de Alliander groep en is dus een volledig door Alliander N.V. gecontroleerde vennootschap.

Is Firan in publieke handen?

Firan behoort tot de Alliander groep en alle aandelen in Alliander N.V. worden direct gehouden door gemeentelijke en provinciale overheden. Indirect zijn de aandelen daarmee in publieke handen.

Waarom is Firan een aparte B.V.?

Firan is opgericht in 2013, toen nog onder de naam Alliander Duurzame Gebiedsontwikkeling (‘Alliander DGO’). De activiteiten en projecten van Firan zijn in een aparte B.V. ondergebracht om diverse juridische redenen. Eén van de belangrijkste redenen is dat het voor iedereen volkomen duidelijk moet zijn dat de activiteiten van Liander dienen te worden onderscheiden van de activiteiten van Firan. Liander is de onafhankelijke netbeheerder binnen de Alliander groep ten aanzien van gas en elektriciteit. Liander heeft deze taak bij wet opgelegd gekregen. Firan verricht aanverwante activiteiten in de vrije markt. Uiteindelijk is de naam Alliander DGO veranderd in Firan, om nog duidelijker te maken dat Firan en Liander twee aparte entiteiten zijn met elk hun eigen rol.

Waar is Firan binnen Alliander gepositioneerd?

Firan is thans een 100% dochter van Alliander N.V.

Welke participaties heeft Firan?

Firan participeert (middellijk) in een aantal warmte infra B.V.’s, waarin diverse projecten zijn ondergebracht. In deze infra B.V.’s participeren tevens lokale overheden. Deze constructie past binnen de visie van Firan om te komen tot onafhankelijk netbeheer en een open en toegankelijk netwerk voor iedereen. Door de infrastructuur in een aparte entiteit onder te brengen worden voorts de risico’s van productie en levering, die doorgaans substantieel groter zijn, daarvan gescheiden. Op deze manier lukt het Firan om de kosten beperkt te houden.

Waarom valt Firan niet onder Liander?

Liander is de onafhankelijke netbeheerder binnen de Alliander groep ten aanzien van gas en elektriciteit. Liander heeft daartoe een wettelijke taak opgelegd gekregen. Firan valt niet onder Liander om voor iedereen duidelijk te maken dat Firan en Liander twee aparte entiteiten zijn met elk hun eigen rol.

Waarom valt Firan niet onder Qirion?

Qirion behoort eveneens tot de Alliander groep en wordt regelmatig door Firan ingeschakeld voor het ontwerp van warmtenetten. Qirion heeft zelf geen warmtenetten in beheer. Aangezien de activiteiten van Qirion en Firan niet dezelfde zijn, is gekozen voor twee aparte entiteiten.

Qirion opereert op de vrije markt en Firan ook, is er een verschil?

Qirion is adviseur, onder andere op het gebied van de ontwikkeling van warmtenetten. Firan schakelt Qirion regelmatig in voor het ontwerp. Een belangrijk verschil is dat Firan ook daadwerkelijk warmtenetten realiseert, beheert en financiert.

Waarom is ervoor gekozen om de naam Alliander DGO te veranderen in Firan?

Uiteindelijk is gekozen voor de naam Firan om nog duidelijk te maken dat Liander en Firan elk hun eigen rol hebben binnen de Alliander groep.

Welke regelgeving is op Firan van toepassing?

Op Firan is diverse regelgeving van toepassing. Hieronder worden twee belangrijke wettelijke kaders benoemd. Het betreft geen limitatief overzicht.

Aangezien Firan onderdeel is van een netwerkbedrijf zijn onder andere de E-wet en de G-wet van toepassing. Daarin is bepaald dat een netbeheerder en de aan haar gelieerde groepsmaatschappijen enerzijds en producenten, leveranciers en handelaren van elektriciteit en gas anderzijds geen onderdeel mogen uitmaken van dezelfde groep en geen aandelen in elkaar mogen houden. De ratio achter dit groepsverbod is om het onafhankelijke karakter van de netbeheerder te borgen.

Daarnaast dient Firan zich als onderdeel van een netwerkbedrijf te houden aan de in de E-wet toegelaten nevenactiviteiten.

Is Firan een marktpartij?

Firan opereert in de vrije markt. Doordat zij onderdeel is van een netwerkbedrijf dat in handen is van lokale overheden, heeft zij een duidelijke maatschappelijke inslag.

Kan Firan verkocht worden? En zo ja, wat betekent dat dan voor de realisatie en exploitatie van het warmtenet?

Met de aanleg van energie-infrastructuren gaan enorme investeringen gepaard. Aangezien deze investeringen pas na tientallen jaren worden terugverdiend past het in de langetermijnvisie van Firan om onderdeel te blijven van Alliander.

Waarom doet Firan geen productie en levering?

Omdat Firan behoort tot een netwerkbedrijf mag zij vanwege het groepsverbod geen productie en levering verzorgen. Het verzorgen van productie en levering past bovendien niet binnen de visie van Firan. Firan gelooft in de kracht van onafhankelijk netbeheer en open warmtenetten.

Mag Firan in een B.V. zitten met een leverende partij of met een partij die een bron bezit?

In verband met regulatoire beperkingen mag Firan geen aandeelhouder zijn van een entiteit die eigenaar is van de bron en/of van de leverancier.

Wie doet de engineering bij Firan?

De businessontwikkelaar en de manager realisatie en exploitatie van Firan, ondersteund door de experts van Qirion zorgen voor de engineering.

Wie doet beheer en onderhoud bij Firan?

De manager realisatie en exploitatie Firan is eindverantwoordelijk voor het beheer en het onderhoud van de infrastructuur.

Wie bouwt de warmtenetten van Firan?

Indien een project de realisatiefase bereikt, zal er via een aanbestedingsprocedure een aannemer worden gecontracteerd. Welke partij dat is, is dus per project verschillend.

Mag de gemeente onderhands aanbesteden aan Firan?

Of er voor een gemeente een aanbestedingsplicht bestaat met betrekking tot de aanleg van een warmtenet, hangt af van de wensen van de gemeente. Speelt zij slechts een faciliterende rol, dan is in beginsel geen sprake van een overheidsopdracht en rust op de gemeente dus ook geen aanbestedingsplicht.

Als er wél sprake is van een overheidsopdracht dan kan in samenwerking met Firan een infra B.V. worden opgericht, waarin de gemeente en Firan de aandelen houden en de gemeente (al dan niet gezamenlijk met Firan) toezicht houdt op het beleid van de entiteit. De opdracht tot aanleg en exploitatie kan dan op basis van de quasi-inbestedingsregels of de joint venture vrijstelling uit de Aanbestedingswet in beginsel onderhands bij deze entiteit worden ondergebracht. De gemeente hoeft de opdracht dan dus niet afzonderlijk aan te besteden, deze wordt verlegd naar de infra B.V.. Het dagelijkse beheer over de vennootschap neemt Firan voor haar rekening.

Per specifiek geval zal in overleg worden bekeken welke juridische constructie het meest passend is.